سود هوش مصنوعی به جیب چه کسی می‌ریزد؟

اگر هوش مصنوعی قرار است ثروت بسازد، این ثروت چگونه می‌تواند توزیع شود؟ تجربه تایوان و کره جنوبی به این سوال پاسخ می‌دهد. به گزارش زومان، برای بسیاری از مردم، هوش مصنوعی هنوز بیشتر شبیه یک تهدید است تا یک فرصت. فناوری‌ای که می‌تواند شغل‌ها را تغییر دهد، شرکت‌ها را کوچک‌تر کند و حتی نگرانی‌هایی درباره آینده بشر ایجاد کرده است. اما پشت مدل‌های هیجان‌انگیز و گاه ترسناک هوش مصنوعی، اقتصادهایی قرار دارند که از این موج جدید فناوری سود می‌برند. اکونومیست، در گزارشی به بررسی اثر هوش مصنوعی بر دو اقتصاد پیشرو در این حوزه پرداخته است: کره جنوبی و تایوان. دو کشوری که در مرکز زنجیره تامین جهانی هوش مصنوعی قرار گرفته‌اند. در هر دو کشور، رونق هوش مصنوعی از هم‌اکنون در آمارهای اقتصادی دیده می‌شود. به گزارش اکونومیست، اثر اقتصادی هوش مصنوعی در تایوان و کره‌جنوبی پیش از بسیاری از کشورهای دیگر دیده شده است. صادرات تراشه‌ها باعث شده رشد اقتصادی سالانه کره‌جنوبی به حدود ۴ درصد و رشد تایوان به حدود ۱۲ درصد برسد. مصرف خصوصی که یک سال پیش راکد مانده بود، حالا شتاب گرفته و در سه‌ماهه‌ی دوم امسال حدود یک‌پنجم افزایش تولید ناخالص داخلی تایوان و نزدیک به یک‌سوم رشد کره‌جنوبی را توضیح داده است. در تایوان، تی‌اس‌ام‌سی (TSMC)، قهرمان ملی تایوان که تقریبا همه‌ی تراشه‌های هوش مصنوعی جهان را تولید می‌کند، تولید خود را از ۱۰ میلیون ویفر استاندارد (ویفر صفحه دایره‌ای سیلیکونی است که تراشه‌ها روی آن ساخته می‌شوند) در سال ۲۰۱۹ به ۱۵ میلیون ویفر در سال گذشته رسانده است. هم‌زمان هزینه سرمایه‌گذاری این شرکت از ۱۵ میلیارد دلار به ۴۱ میلیارد دلار افزایش یافته است. طبق گزارش اکونومیست، این سرمایه‌گذاری عظیم باعث شده تشکیل سرمایه ثابت واقعی تایوان از پایان سال ۲۰۲۳ حدود ۴۰ درصد جهش پیدا کند. همچنین سهم کارکنانی که در صنایع الکترونیک و کامپیوتر فعالیت می‌کنند به نزدیک ۱۱ درصد رسیده؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۱۶. داستان مهم‌تر اما در دستمزدها دیده می‌شود. ابتدا افزایش حقوق محدود به کارکنان صنعت الکترونیک بود، اما از سال ۲۰۲۴ این رشد به دیگر بخش‌های اقتصاد هم سرایت کرد. اکنون متوسط رشد اسمی دستمزدها در تایوان به حدود ۳ درصد رسیده؛ در حالی که پیش از همه‌گیری کرونا این رقم حدود ۱.۹ درصد بود. اکونومیست این پدیده را با مفهوم «اثر بالاسا-ساموئلسون» توضیح می‌دهد؛ یعنی وقتی یک صنعت بسیار بهره‌ور در صادرات رشد می‌کند، هزینه نیروی کار در کل اقتصاد نیز به مرور افزایش پیدا می‌کند. رونق تراشه‌ها برای دولت تایوان نیز درآمد تازه‌ای ساخته است. طبق گزارش اکونومیست، دولت این کشور قصد دارد بخشی از این درآمد را به شهروندان بازگرداند. هزینه‌های رفاهی تایوان در سال ۲۰۲۷ قرار است ۴۰ درصد افزایش پیدا کند و رئیس‌جمهور تایوان پیشنهاد پرداخت حدود ۳۰۰ دلار به هر شهروند تحت عنوان «سود سهام هوش مصنوعی» را مطرح کرده است؛ طرحی که حدود ۷ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. کمک‌هزینه‌ی تازه برای فرزندآوری هم در دست تدوین است. اما کره‌جنوبی مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. اگرچه شرکت‌های سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس، دو غول اصلی تراشه‌های حافظه، از موج هوش مصنوعی سود برده‌اند، اما اثر این رونق هنوز به گستره جامعه نرسیده است. به گزارش اکونومیست، افزایش صادرات کره‌جنوبی در سال گذشته بیشتر نتیجه افزایش قیمت تراشه‌ها بوده، نه رشد شدید حجم تولید. قیمت صادرات کل اقتصاد کره طی یک سال ۵۷ درصد افزایش یافته، اما منفعت مستقیم این جهش فعلا بیشتر نصیب کمتر از یک درصد نیروی کار این کشور شده که در صنعت تراشه فعالیت می‌کنند. حتی رشد بازار سهام نیز نتوانسته اثر بزرگی بر مصرف خانوارها بگذارد. اگرچه شاخص KOSPI کره‌جنوبی از سال ۲۰۲۳ بیش از ۲ برابر شده، مطالعه بانک مرکزی این کشور نشان می‌دهد هر یک دلار افزایش ثروت سهامداران تنها حدود یک سنت به مصرف اضافه می‌کند. تفاوت تایوان و کره‌جنوبی در نحوه استفاده از ثمره رونق هوش مصنوعی است. تایوان بخشی از درآمد جدید را به حمایت مستقیم از مردم اختصاص می‌دهد، اما کره‌جنوبی ترجیح داده منابع بیشتری را برای کاهش کسری بودجه و ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری آینده ذخیره کند. طبق گزارش اکونومیست، دولت کره‌جنوبی انتظار دارد درآمدهای مالیاتی در سال ۲۰۲۷ حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا کند، اما حدود ۷۰ درصد این درآمد اضافی قرار است پس‌انداز شود و به کاهش کسری بودجه و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت اختصاص یابد. سرمایه‌گذاری‌های برنامه‌ریزی‌شده‌ دولت کره‌جنوبی در زیرساخت و آموزش شاید با افزایش بهره‌وری دستاوردهایی داشته باشد که پرداخت‌های نقدی تایوان از ایجادش ناتوان‌اند. اثر چنین سیاست‌هایی شاید به‌سرعت دیده نشود، اما ممکن است ماندگارتر باشد. اکونومیست می‌نویسد اگر شرکت‌های سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس سرمایه‌گذاری‌های خود را افزایش دهند، تولید بیشتر می‌تواند تقاضا برای نیروی کار را بالا ببرد و در نهایت افزایش دستمزدها را به کل اقتصاد منتقل کند؛ همان مسیری که تایوان طی کرده است. این گزارش کره‌جنوبی را با استرالیا در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ مقایسه می‌کند؛ دوره‌ای که رونق کالاهای معدنی ابتدا در یک صنعت محدود شروع شد اما بعد به افزایش سرمایه‌گذاری و رشد گسترده‌تر اقتصاد منجر شد. تجربه تایوان و کره‌جنوبی نشان می‌دهد هوش مصنوعی به‌خودی‌خود ثروت را میان مردم توزیع نمی‌کند. مسیر انتقال این ثروت به سیاست دولت‌ها، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها و نحوه استفاده از درآمدهای جدید بستگی دارد. تایوان اثر فوری‌تر را انتخاب کرده و کره‌جنوبی روی بازده بلندمدت حساب می‌کند. شما فکر می‌کنید سود واقعی هوش مصنوعی به مردم می‌رسد یا فقط به غول‌های فناوری؟