مصاحبه خلبان اف۱۵ سرنگون شده در ایران؛ نقش پنتاگون در این روایت چه بود؟

مصاحبه خلبان اف-۱۵ درباره نجاتش در ایران با موجی از واکنش‌ها درباره نقش پنتاگون در استفاده تبلیغاتی و سیاسی از این ماجرا همراه شد. مصاحبه خلبان نجات‌ یافته اف-۱۵ آمریکا که در برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس منتشر شد، طی ۲۴ ساعت اخیر با واکنش‌های گسترده‌ای در رسانه‌های جهان روبه‌رو شده است. در حالی که سی‌بی‌اس این برنامه را روایت یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های نجات هوایی آمریکا معرفی کرد، برخی رسانه‌ها و منتقدان، محور اصلی بحث را نه فقط عملیات نجات، بلکه اتهام استفاده تبلیغاتی از یک عملیات نظامی و نقش پنتاگون در شکل‌دهی روایت مصاحبه دانستند. این خلبان که با نام عملیاتی براوو در این مصاحبه حاضر شد، برای نخستین‌بار جزئیات سقوط جنگنده اف-۱۵ و عملیات نجات پس از آن را روایت کرد. او در جریان یک مأموریت هوایی در نزدیکی ارتفاعات جنوبی اصفهان، پس از اصابت موشک دوش‌پرتاب به جنگنده، مجبور به خروج اضطراری شد. براوو که مسئول سامانه‌های تسلیحاتی هواپیما بود، گفته که پس از آسیب دیدن چتر نجاتش، با سرعت زیادی به سمت زمین سقوط کرد اما توانست طبق آموزش‌های خود عمل کند و از منطقه فاصله بگیرد. او این لحظه را شبیه «برخورد با یک کامیون بزرگ» توصیف و تاکید کرد که او و خلبان اصلی هواپیما تلاش کردند جنگنده را نجات دهند، اما خیلی زود مشخص شد ادامه پرواز امکان‌پذیر نیست. خلبان دیگر با نام عملیاتی آلفا زودتر پیدا شد، اما عملیات یافتن براوو ساعت‌ها ادامه پیدا کرد و در نهایت نیروهای آمریکایی موفق شدند او را نیز خارج کنند. در این روایت، مقام‌های نظامی آمریکا از جمله پیت هگست وزیر جنگ آمریکا جزئیات بیشتری از عملیات جست‌وجو و نجات ارائه کردند. او گفت پس از اطلاع از سقوط جنگنده، اولویت اصلی بازگرداندن خدمه بوده است. براساس ادعای مقام‌های آمریکایی، بیش از ۹۰ نیروی نظامی در عملیات زمینی حضور داشتند و این نخستین حضور زمینی نیروهای آمریکایی در ایران طی دهه‌های اخیر عنوان شد. اما هم‌زمان با انتشار این مصاحبه، واکنش‌های انتقادی نیز آغاز شد. شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی درباره پشت‌صحنه این برنامه نوشت که دفتر هگست نقش فعالی در تلاش برای حضور خلبانان در «۶۰ دقیقه» داشته و برخی نگرانی‌ها درباره تبدیل‌شدن این روایت به یک پیام سیاسی وجود داشته است. سه نفر از این منابع گفتند که خلبانان در ابتدا درباره مصاحبه تردید داشتند، در حالی که مقامات نظامی نیز در مورد افشای جزئیات طبقه‌بندی شده در مورد تلاش‌های نجات محتاط بودند. دو منبع اظهار داشتند که مقامات منصوب سیاسی در دفتر هگست بسیار اصرار داشتند که هر دو خلبان مصاحبه کنند اما در نهایت آلفا از این اقدام سر باز زد و به انتشار بیانیه ای بسنده کرد. با این حال، منابع اشاره کردند که پس از ابراز نگرانی دو بازمانده، هگست به جای مجبور کردن آن‌ها به همکاری، به صورت خصوصی با آنها ملاقات کرد و از آنها پرسید که آیا مایل به شرکت هستند یا خیر؟ روزنامه گاردین نیز با اشاره به واکنش‌های منتقدان، نوشت برخی این برنامه را فراتر از یک گزارش انسانی دیده و آن را بخشی از تلاش برای تقویت روایت دولت ترامپ درباره جنگ ایران ارزیابی کرده‌اند. منتقدان معتقد بودند حضور مقام‌های ارشد نظامی و تمرکز زیاد بر نقش نیروهای آمریکایی، مرز میان گزارش خبری و پیام‌رسانی نظامی را کمرنگ کرده است. در مقابل، طرفداران این گزارش معتقدند «۶۰ دقیقه» صرفاً داستان بقا و نجات یک نظامی آمریکایی را روایت کرده و نشان داده که عملیات‌های جست‌وجو و نجات در شرایط جنگی تا چه اندازه پیچیده و پرریسک هستند. در نهایت، این مصاحبه تنها یک روایت از سقوط یک جنگنده نبود؛ بلکه به بخشی از بحث بزرگ‌تر درباره نقش رسانه‌ها در روایت جنگ‌ها تبدیل شد؛ اینکه مرز میان اطلاع‌رسانی، روایت قهرمانانه و استفاده سیاسی از تصاویر جنگی کجاست.