پیش‌بینی رفتار ترامپ با یک فرمول؛ عقب‌نشینی نزدیک است؟

شاخص تاکو پس از جهش دوباره، به محدوده‌ای رسیده که در تجربه تاریخی با تغییر موضع ترامپ هم‌زمان بوده است. به گزارش زومان، در سیاست به سبک ترامپ، فاصله میان یک تهدید و عقب‌نشینی گاهی به اندازه چند توییت است. او ممکن است با اعلام تعرفه، حمله یا فشار تازه، بازارها را تکان دهد و چند روز بعد، وقتی نفت، اوراق و سهام به او علامت درد می‌دهند، زبان مذاکره را جایگزین زبان تهدید کند. این الگو که ابتدا در رسانه‌های آمریکایی به یک شوخی تبدیل شد، حالا به یک ابزار عددی تبدیل شده است. «شاخص تاکو» فشار بازار بر کاخ سفید را می‌سنجد و احتمال عقب‌‌نشینی ترامپ را پیش‌بینی می‌کند. حالا این شاخص دوباره در محدوده هشدار قرار گرفته است و نشان می‌دهد هزینه ادامه مسیر برای ترامپ، از نگاه بازار دوباره در حال سنگین‌شدن است. اصطلاح تاکو (TACO) نخستین‌بار در مه ۲۰۲۵ و در یادداشتی از رابرت آرمسترانگ، ستون‌نویس فایننشال‌تایمز، مطرح شد. TACO مخفف عبارت Trump Always Chickens Out است؛ یعنی «ترامپ همیشه در نهایت عقب‌نشینی می‌کند».این اصطلاح به الگویی اشاره داشت که در جنگ تجاری ترامپ بارها تکرار شد: ابتدا تهدیدی بزرگ، سپس تلاطم، و در نهایت تعویق یا تعدیل تصمیم برای بازگشت آرامش به بازار. این اصطلاح آنقدر در بازار مشهور شد که بسیاری از سرمایه‌گذاران وقتی ترامپ سیاستی افراطی اعلام می‌کند، روی این شرط می‌بستند که فشار بازار در نهایت او را مجبور به عقب‌نشینی می‌کند؛ بنابراین در زمان سقوط بازار خرید می‌کنند و بعد از تغییر موضع ترامپ سود می‌برند. یکی از مهم‌ترین نمونه‌های آن «تعرفه‌های روز آزادی» در ۲ آوریل ۲۰۲۵ است که ترامپ برای شرکای تجاری آمریکا به ویژه چین تعرفه وارداتی وضع کرد. در واکنش به این سیاست،‌ بازار سهام آمریکا به شدت سقوط کرد. و در ادامه ۹ آوریل یعنی یک هفته بعد ترامپ اعلام کرد اجرای تعرفه‌های جدید برای بسیاری از کشورها به مدت ۹۰ روز متوقف می‌شود تا مذاکرات انجام شود. به همین دلیل، بعضی معامله‌گران به این نتیجه رسیدند که وقتی ترامپ یک سیاست افراطی اعلام می‌کند، شاید بهترین استراتژی این باشد که منتظر فشار بازار و عقب‌نشینی بعدی او بمانند. ترامپ در واکنش به این تعبیر، آن را توهین‌آمیز دانست و گفت عقب‌نشینی‌هایش بخشی از «مذاکره» است. اما برای معامله‌گران، همین رفتار به یک فرض قابل‌استفاده تبدیل شد: هرچه فشار بازار بیشتر شود، احتمال اینکه ترامپ از موضع سخت خود فاصله بگیرد، افزایش پیدا می‌کند. پس از جنگ تعرفه‌ها نیز توصیف «تاکو» برای ترامپ در جریان الحاق گرینلند، سیاست‌های مهاجرتی و جنگ با ایران پررنگ‌تر شد؛ تا جایی که تحلیلگران یک شرکت آمریکایی در حوزه مشاوره ریسک سیاسی به نام ساینم (Signum Global Advisors) در جریان بحران هرمز تلاش کردند این ایده رفتاری را به یک مدل عددی تبدیل کنند؛ مدلی برای پاسخ به این پرسش که بازار باید تا کجا تحت فشار قرار بگیرد تا ترامپ تصمیم خود را تغییر دهد. شاخص این موسسه به نام شاخص تاکوی هرمز (Hormuz TACO Index) شناخته می‌شود. شاخص تاکوی هرمز مانند تابلویی است که ۴ چراغ هشدار را هم‌زمان بررسی می‌کند: نوسانات هر متغیر با شاخص «انحراف معیار» به عدد تبدیل می‌شود و سپس این چهار عدد با وزن‌های مختلف ترکیب می‌شوند. داده‌های این شاخص از ابتدای مارس ۲۰۲۶ موجود است. شاخص تاکو را مثل یک فشارسنج سیاسی در نظر بگیرید. خط صفر، سطح معمول فشار بازار است. وقتی خط بالاتر از صفر می‌رود، یعنی بازار با افزایش قیمت نفت، نرخ بهره یا افت بورس، هزینه بیشتری برای ادامه سیاست‌های ترامپ ایجاد می‌کند. وقتی خط پایین می‌آید، یعنی فشار بازار کمتر شده و دست ترامپ برای ادامه موضع قبلی بازتر است. از نظر تاریخی چرخش‌های سیاستی تاکو زمانی رخ می‌دهند که شاخص به محدوده ۲.۳ تا ۳.۴ برسد. از اواسط مارس، شاخص به‌ سرعت بالا رفت و به محدوده ۲ تا ۳ رسید. در همین دوره، ترامپ چند تصمیم نرم‌تر گرفت: در ۲۲ مارس (۲ فروردین ۱۴۰۵) با مذاکره موافقت کرد، در ۷ آوریل (۱۸ فروردین ۱۴۰۵) آتش‌بس را پذیرفت و در ۱۸ مه (۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) برای ادامه مذاکره، حملات را متوقف کرد. پس از ۱۸ مه، شاخص کاهش پیدا کرد و به نزدیکی صفر رسید. هم‌زمان، رفتار ترامپ سخت‌تر شد؛ در ۲۹ مه (۸ خرداد ۱۴۰۵) خواستار تغییر در پیش‌نویس تفاهم‌نامه شد. با ادامه افت شاخص، این روند به پایین‌ترین سطح خود، یعنی حدود ۴-، رسید و در ۷ ژوئیه (۱۶ تیر ۱۴۰۵) آمریکا معافیت نفتی را لغو کرد. در ادامه، شاخص دوباره مسیر صعودی گرفت و تا آخرین تاریخ یعنی ۱۱ سپتامبر (۲۰ شهریور ماه) به ۳.۱۴ رسید. این یعنی فشار بازار بار دیگر افزایش یافته و ترامپ با هزینه بیشتری برای ادامه موضع فعلی روبه‌رو است. آخرین داده موجود، مربوط به ۱۱ سپتامبر، شاخص را در سطح ۳.۱۴ نشان می‌دهد. این عدد بالاتر از میانگین تاریخی ۲.۹ و درون محدوده ۲.۳ تا ۳.۴ سیگما قرار دارد؛ محدوده‌ای که ساینِم آن را با افزایش احتمال تغییر موضع ترامپ مرتبط می‌داند. با این‌حال، این عدد به معنای احتمال ۷۰ یا ۸۰ درصدی نیست. شاخص تاکو هیچ‌گاه احتمال را به‌صورت درصدی اعلام نمی‌کند. فقط می‌گوید فشار بازار اکنون به محدوده‌ای رسیده که در نمونه‌های تاریخی، عقب‌نشینی یا تعدیل موضع ترامپ در آن محتمل‌تر شده است. بخش بزرگی از فشار کنونی از افزایش بازده اوراق ۱۰ساله و قیمت نفت می‌آید. قیمت هر بشکه نفت برنت در روزهای اخیر به محدوده ۱۰۵ تا ۱۰۷ دلار رسیده که حداقل در ۳ ماه گذشته بی‌سابقه بوده است. بازدهی اوراق قرضه ۱۰ ساله آمریکا نیز به ۴.۹۶ درصد رسیده که سطحی بالا و کم‌سابقه محسوب می‌شود. وقتی این نرخ بالا می‌رود یعنی سرمایه‌گذاران برای قرض دادن پول به دولت آمریکا، سود بیشتری می‌خواهند؛ چون نسبت به آینده اقتصاد و تورم نگران‌تر شده‌اند. در سمت دیگر شاخص S&P 500 نیز که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بازار سهام آمریکاست در یک ماه گذشته نزولی بوده است. وقتی بازار سهام نزولی می‌شود، هزینه سیاسی برای ترامپ هم بالا می‌رود. در کنار تلاطم بازارها، عبور از تنگه هرمز نیز به دنبال حملات به کشتی‌ها کاهش یافته است. گزارش رویترز نشان می‌دهد که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز در هفته گذشته به تعداد اندکی رسید. مجموع این چهار عامل باعث افزایش سطح ریسک اقتصادی شده است. البته سیاست همیشه از بازار پیروی نمی‌کند. ترامپ ممکن است برای حفظ اعتبار سیاسی یا اهداف ژئوپلیتیک، مدتی فشار اقتصادی را تحمل کند. شاخص تاکو یک چراغ هشدار است، نه دستگاه پیش‌گویی. همچنین برخی تحلیلگران در مورد محدودیت‌های شاخص تاکو هشدار داده‌اند. برای مثال تحلیلگر رویترز در بحبوحه جنگ ایران نوشت الگویی که در جنگ تجاری جواب داد، لزوماً در یک درگیری نظامی تکرار نمی‌شود؛ زیرا برخلاف تعرفه‌ها، آسیب به زیرساخت‌های انرژی، زنجیره تأمین و بازار نفت با یک تغییر موضع سیاسی به‌ سرعت از بین نمی‌رود. با این حال در حال حاضر پیام شاخص تاکو روشن است: ادامه مسیر برای ترامپ گران‌تر شده است. حالا باید دید آیا ترامپ مسیر خود را با وجود فشارها ادامه می‌دهد یا طبق الگوی تاکو جا می‌زند.