آپدیت اماراتی‌ها با وضعیت جنگی؛ پول در دبی ماند

بلومبرگ می‌گوید امارات با آغاز پاییز و تداوم ورود سرمایه به بخش‌های مالی و آموزشی، با وجود چالش‌های لجستیکی بحران منطقه‌ای، به روال عادی بازگشته است. تابستان در امارات متحده عربی معمولا با افت فعالیت‌ها همراه است؛ اما هر سال با رسیدن سپتامبر، ورق برمی‌گردد. دفترها دوباره پر می‌شوند، اتوبوس‌های مدرسه به خیابان‌ها برمی‌گردند، هتل‌ها برای فصل گردشگری آماده می‌شوند و متخصصان برای شرکت در کنفرانس‌ها راهی شهرهای مختلف کشور می‌شوند. امسال اما این بازگشت یک سؤال مهم را مطرح می‌کند: آیا اقتصاد امارات در میانه جنگ منطقه‌ای همچنان می‌تواند سرمایه و جمعیت جذب کند؟ بلومبرگ در گزارشی نوشته بخش‌هایی از اقتصاد امارات به روال عادی برگشته‌اند؛ آن هم در شرایطی که درگیری منطقه‌ای وارد ماه هفتم شده و هنوز نشانه روشنی از پایان آن دیده نمی‌شود. صندوق‌های ثروت ابوظبی همچنان میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری می‌کنند، بانک‌های بزرگ وال‌استریت در حال افزایش نیروی کار خود در خلیج فارس هستند و صندوق‌های پوشش ریسک نیز همچنان به امارات وارد می‌شوند. در سطح شهر هم نشانه‌های بازگشت دیده می‌شود؛ مراکز خرید دبی و ابوظبی پر از مشتریانی هستند که برای خریدهای «بازگشت به مدرسه» آمده‌اند و رستوران‌ها نیز همچنان شلوغ‌اند. اما آیا این یعنی جنگ نتوانسته اقتصاد امارات را تحت تأثیر قرار دهد؟ تصویر کمی پیچیده‌تر است. اختلال در تنگه هرمز هزینه واردات و قیمت سوخت را افزایش داده و زنجیره‌های تأمین را مختل کرده است. هم‌زمان، رفت‌وآمد فرودگاه‌ها، اشغال هتل‌ها و فروش ملک کاهش یافته و شرکت‌ها برای جذب نیروهای متخصص ناچار شده‌اند پیشنهادهای کاری خود را تغییر دهند. شدت درگیری نسبت به اوج جنگ کمتر شده، اما حملات به کشتیرانی و کشورهای خلیج فارس همچنان ادامه دارد. امارات در ۳۱ اوت اعلام کرد یک پهپاد را بر فراز آب‌های سرزمینی خود رهگیری کرده است. همین وضعیت باعث شد یکی از مشاوران ارشد از شرایط «نه جنگ، نه صلح» انتقاد کند و خواستار یک راه‌حل پایدار شود. با این حال، تنها چند ساعت پس از آن حادثه، خیابان‌های اطراف مدارس دبی و ابوظبی دوباره مملو از خودرو شد؛ دانش‌آموزان برای نخستین روز سال تحصیلی به مدرسه رفتند. این تصویر شاید یکی از روشن‌ترین نمونه‌های تاب‌آوری زندگی روزمره در امارات باشد. دینو وارکی، مدیرعامل یک شرکت بین‌المللی فعال در حوزه آموزش و اداره مدارس خصوصی (GEMS Education)، می‌گوید حدود ۱۸۰۰ دانش‌آموز با آغاز جنگ جابه‌جا شدند و نزدیک به ۷۰۰ نفر از آنها تاکنون بازگشته‌اند. این شرکت انتظار دارد امسال ۱۴۷ هزار دانش‌آموز ثبت‌نام کنند؛ حدود ۲ هزار نفر بیشتر از سال ۲۰۲۵، هرچند وارکی هشدار داده رشد ثبت‌نام احتمالا از نرخ‌های تاریخی کمتر خواهد بود. در شرکت تعلیم هولدینگ نیز تعداد دانش‌آموزان مدارس خصوصی حدود ۷ درصد افزایش یافته و به تقریبا ۱۹ هزار و ۵۰۰ نفر رسیده است. مدیرعامل این شرکت می‌گوید تقاضا همچنان از ظرفیت موجود بیشتر است. حتی در چنین شرایطی، بازار مدارس خصوصی در حال توسعه است. امسال هفت مدرسه خصوصی جدید در دبی افتتاح شده و ۱۷ هزار ظرفیت تازه به بازار اضافه کرده‌اند. برخی از آنها شعبه مؤسسات آموزشی بین‌المللی هستند و شهریه سالانه‌شان می‌تواند به حدود ۴۲ هزار دلار برسد. نشانه‌های رشد فقط در مدارس دیده نمی‌شود. بانک مرکزی امارات انتظار دارد رشد تولید ناخالص داخلی در سال جاری به ۱.۷ درصد کاهش پیدا کند، اما برخی اقتصاددانان پیش‌بینی می‌کنند اقتصاد در سال ۲۰۲۷ حدود ۷ درصد رشد کند. مراکز مالی امارات نیز همچنان در حال گسترش‌اند. تعداد شرکت‌های فعال در مرکز مالی بین‌المللی دبی از ۱۰ هزار گذشته و بازار جهانی ابوظبی نیز نزدیک به ۲ هزار مجوز صادر کرده است. در نیمه نخست سال، ۴۷۰۰ نفر نیز به نیروی کار این مرکز اضافه شدند. جمعیت دبی هم در پایان سال ۲۰۲۵ به ۴.۵۸ میلیون نفر رسید و این شهر در همان سال حدود ۲۰۰ هزار ساکن جدید جذب کرد. داده‌های xMap نشان می‌دهد فعالیت اطراف مرکز مالی دبی پیش از تعطیلات مدارس به حدود ۹۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته بود؛ هرچند مناطق وابسته‌تر به گردشگری، مانند پالم جمیرا و دبی مارینا، بازگشت کندتری داشته‌اند. یکی از مهم‌ترین نقاط فشار، تجارت و حمل‌ونقل است. قیمت بنزین در امارات از آغاز جنگ حدود ۶۰ درصد افزایش یافته و اختلال در تجارت، هزینه فعالیت شرکت‌ها را بالا برده است. بر اساس میانگین برآورد اقتصاددانان بلومبرگ، تورم مصرف‌کننده امارات در سال ۲۰۲۶ به ۳.۲ درصد می‌رسد و در سال ۲۰۲۷ به ۲.۳ درصد کاهش خواهد یافت. فرودگاه بین‌المللی دبی نیز در شش ماه نخست سال با کاهش تقریبا یک‌سومی رفت‌وآمد روبه‌رو شده و هدف رسیدن به ۱۰۰ میلیون مسافر سالانه به تعویق افتاده است. در هتل‌ها هم اثر جنگ محسوس است. نرخ اشغال هتل‌های دبی در اوت از ۷۶ درصد در سال گذشته به حدود ۶۴ درصد رسید و نرخ اتاق‌ها نیز حدود ۱۰ درصد کاهش یافت. کاهش سفرهای بین‌المللی همچنین به خرده‌فروشی غیرخوراکی آسیب زده است. فشار شدیدتر در منطقه آزاد جبل علی و بندر آن دیده می‌شود؛ منطقه‌ای که مجموعا دست‌کم یک‌پنجم تولید ناخالص داخلی دبی را تشکیل می‌دهد. امارات در واکنش به اختلال‌های تجاری به دنبال بازطراحی زنجیره‌های تأمین و توسعه مسیرهای صادراتی جدید است و طرح چندمیلیارددلاری «صفر هرمز» را برای کاهش وابستگی به این آبراه دنبال می‌کند. با این حال، فصل پایانی سال می‌تواند شرایط را تغییر دهد. بازگشت تدریجی مسافران خارجی، برگزاری کنفرانس‌هایی که به دلیل جنگ به ماه‌های پایانی سال منتقل شدند و رویدادهایی مانند جایزه بزرگ فرمول یک ابوظبی و افتتاح موزه گوگنهایم، می‌توانند گردشگری را دوباره تقویت کنند. میزان اشغال برخی هتل‌های لوکس دبی برای تعطیلات پایان سال نیز از ۸۰ درصد فراتر رفته است. در نهایت، بلومبرگ می‌گوید تاب‌آوری امارات به پشتوانه ثروت دولتی حدود ۲ تریلیون دلاری ابوظبی و ذخایر سرمایه خصوصی دبی تقویت شده است. مالیات‌های پایین، زیرساخت‌های گسترده و دسترسی به نیروی کار نیز همچنان از مزیت‌های این کشور برای جذب مهاجران و سرمایه‌گذاران محسوب می‌شوند؛ حتی در شرایطی که جنگ منطقه‌ای هنوز تمام نشده است.