پرواز خاموش در آسمان هاوانا: مأموریت بی‌سابقه سیا در تاریکی کوبا

به گزارش زومان به نقل از فایننشال تایمز، پروازی که از پایگاه مشترک اندروز در واشنگتن برخاست، تنها دومین پرواز رسمی آمریکا بود که از سال ۲۰۱۶ میلادی در خاک کوبا فرود می‌آمد. جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، در مأموریتی سطح بالا و بسیار نادر به هاوانا رفت. این سفر درست روز پنجشنبه انجام شد؛ زمانی که دولت کوبا به‌طور رسمی اعلام کرد ذخایر گازوئیل و نفت کوره این کشور تمام شده است. این سوخت‌ها برای تولید برق کشور کاملاً حیاتی هستند و حالا کوبا با خطر خاموشی سراسری و فروپاشی خدماتی دست‌وپنجه نرم می‌کند. دلیل این بحران انرژی روشن است. طی چهار ماه گذشته، واشنگتن تقریباً تمام صادرات نفت به کوبا را مسدود کرده است. در این فضای متشنج، رتکلیف با مقام‌های ارشد کوبایی از جمله رائول رودریگز کاسترو دیدار کرد. کاسترو در گفت‌وگوهای اخیر نقش رابط اصلی هاوانا با آمریکا را بازی کرده است. رئیس سیا همچنین با لازارو آلوارس کاساس، وزیر کشور، و رئیس دستگاه اطلاعاتی کوبا پشت درهای بسته ملاقات کرد. یک مقام سیا درباره این سفر گفت که رتکلیف پیام رئیس‌جمهور دونالد ترامپ را شخصاً به هاوانا منتقل کرده است. هسته اصلی این پیام یک اولتیماتوم بود: آمریکا برای گفت‌وگوی جدی درباره مسائل اقتصادی و امنیتی آماده است، اما فقط در صورتی که کوبا تغییرات اساسی ایجاد کند. مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که هرچند درِ مذاکره باز است، اما آن‌ها منتظر نخواهند ماند و حتی استفاده از نیروی نظامی را هم از روی میز حذف نمی‌کنند. در جریان این دیدار، رتکلیف درباره ثبات اقتصادی، امنیت و همکاری اطلاعاتی صحبت کرد. با این حال، خط قرمز آمریکا این است که کوبا دیگر نمی‌تواند پناهگاه امنی برای دشمنان واشنگتن در نیمکره غربی باشد. به همین دلیل، ترامپ کوبا را در فهرست کشورهای حامی تروریسم، یعنی دولت‌هایی که بودجه گروه‌های مسلح غیرقانونی را تأمین می‌کنند، قرار داده است. در مقابل، کوبا اعلام کرد اسنادی ارائه داده که به‌طور قطعی ثابت می‌کند هیچ تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا محسوب نمی‌شود. با این وجود، مذاکراتی که از ماه فوریه آغاز شده، پیشرفت بسیار کمی داشته و فشارها روزبه‌روز بیشتر می‌شود. هفته گذشته، آمریکا تحریم‌های تازه‌ای، که در واقع مجازات‌های مالی برای قطع کردن درآمد یک کشور هستند، علیه «گائسا» اعمال کرد. گائسا یک مجموعه بزرگ اقتصادی است که توسط ارتش اداره می‌شود و شاهرگ حیاتی اقتصاد کوبا به شمار می‌رود. ترامپ همچنین با امضای یک فرمان اجرایی، راه را برای مجازات شرکت‌های خارجی که با کوبا معامله می‌کنند، باز کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که نقش پررنگی در این روند دارد، روز سه‌شنبه اقتصاد کوبا را از کار افتاده و ناکارآمد توصیف کرد. او گفت: «نظر شخصی من این است که تا زمانی که افراد فعلی در رأس کار هستند، نمی‌توان مسیر اقتصادی کوبا را تغییر داد.» علیرغم فشارهای سنگین برای تغییر رفتار اقتصادی و سیاسی، واشنگتن هنوز گذار به دموکراسی را به‌عنوان پیش‌شرط قطعی توافق مطرح نکرده است. هاوانا نیز می‌گوید حاضر است درباره دموکراسی، حقوق بشر، تجارت و مبارزه با قاچاق مواد مخدر گفت‌وگو کند، اما نظام سیاسی، حقوقی و اجتماعی این کشور را غیرقابل مذاکره می‌داند. در میان این بن‌بست سیاسی، روز پنجشنبه اتفاق مهمی رخ داد. برخلاف گزارش‌های اولیه که از مخالفت هاوانا خبر می‌دادند، به نظر رسید کوبا راه را برای دریافت ۱۰۰ میلیون دلار کمک بشردوستانه آمریکا باز کرده است. میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر دولت آمریکا واقعاً آماده ارائه کمکی در حدی که اعلام کرده باشد، از طرف کوبا با مانع یا ناسپاسی روبه‌رو نخواهد شد.» او در نهایت واقعیت‌های تلخ جامعه‌اش را در یک جمله خلاصه کرد: «اولویت‌ها روشن هستند: سوخت، غذا و دارو.»