پول ملل کجا رفت؛ زیان ۴۸ همتی در کارنامه «شیخ بانکدار»

صورت‌های مالی تازه ملل از ۴۸ همت زیان انباشته خبر می‌دهد؛ عددی که رد آن به سال‌های مدیریت سیدامین جوادی می‌رسد. صورت مالی مربوط به دو سال قبل، حالا در شهریور ۱۴۰۵ با یک عدد بزرگ روی کدال آمده است: مؤسسه اعتباری ملل تنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان زیان ساخته است. به گزارش زومان، صورت‌های مالی ملل نشان می‌دهد زیان خالص این مؤسسه در سال ۱۴۰۳ به ۳۰ هزار و ۲۴۷ میلیارد تومان رسیده؛ یعنی به‌طور متوسط روزانه حدود ۸۳ میلیارد تومان. با اضافه شدن زیان سال‌های قبل، زیان انباشته ملل در پایان آن سال به ۴۷.۹ همت رسیده است. این در حالی است که سرمایه ثبت‌شده مؤسسه تنها دو همت بوده؛ به عبارت دیگر، زیان انباشته نزدیک به ۲۴ برابر سرمایه ملل شده است. زیان هر سهم نیز ۱۵۱۲ تومان ثبت شده و سود نقدی سهم صفر بوده است. بزرگی زیانی که فقط در همان یک سال ساخته شده را می‌توان با یک مقایسه دید. با فرض میانگین حدود ۶۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دلار آزاد در سال ۱۴۰۳، زیان ۳۰.۲ همتی ملل حدود ۴۴۲ میلیون دلار می‌شود. قیمت پایه تویوتا کرولا مدل ۲۰۲۵ در آمریکا ۲۲ هزار و ۳۲۵ دلار بود؛ یعنی رقمی در حد قیمت پایه نزدیک به ۲۰ هزار دستگاه کرولا. این مقایسه صرفاً برای نشان دادن ابعاد عدد است و هزینه‌های جانبی خرید خودرو را در نظر نمی‌گیرد. اما خبر تازه کدال فقط بزرگی زیان نیست. مجمع ملل که ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد، پس از قرائت گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی، صورت‌های مالی تلفیقی و جداگانه سال ۱۴۰۳ را تصویب نکرد. معاملات مشمول ماده ۱۲۹ قانون تجارت نیز به تصویب و تنفیذ مجمع نرسید. برای فهم این اعداد باید چند سال عقب رفت. ملل همان مؤسسه‌ای است که پیش‌تر «عسکریه» نام داشت و نام آن برای سال‌ها با سیدامین جوادی گره خورد؛ روحانی‌ای که در مقام مدیرعامل، یکی از چهره‌های اصلی دوره گسترش مؤسسه بود. ملل در این سال‌ها سپرده جذب کرد، تسهیلات داد و در کنار فعالیت اعتباری، مجموعه‌ای از شرکت‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها پیرامون آن شکل گرفت. حالا صورت مالی تازه یک سؤال ساده را دوباره پیش کشیده است: پول ملل کجا رفت؟ یکی از مسیرهایی که برای پاسخ باید دنبال کرد، تسهیلات «اشخاص مرتبط» است؛ شرکت‌ها و افرادی که از طریق مالکیت یا مدیریت با خود مؤسسه ارتباط دارند. اطلاعات منتشرشده درباره تسهیلات اشخاص مرتبط ملل در سال‌های بعد، از حجم قابل توجه این تسهیلات حکایت دارد. اهمیت موضوع فقط به اندازه وام‌ها محدود نمی‌شود. خود مؤسسه پس از تغییر مدیریت، در یک افشای بااهمیت درباره بخشی از تسهیلات اشخاص مرتبط از مطالبات «مشکوک‌الوصول و غیرجاری»، ناکافی بودن وثایق و رعایت نشدن «بهداشت اعتباری» سخن گفت. بخشی از این مطالبات نیز با تملک ملک و سهام بدهکاران تعیین تکلیف شد. این اطلاعات به تنهایی ثابت نمی‌کند که ۴۷.۹ همت زیان انباشته ملل حاصل تسهیلات اشخاص مرتبط بوده است. برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای باید اجزای زیان، مطالبات و کیفیت دارایی‌های مؤسسه جداگانه بررسی شود. اما برای مؤسسه‌ای با دو همت سرمایه و نزدیک ۴۸ همت زیان انباشته، تسهیلات اشخاص و شرکت‌های مرتبط یکی از نخستین جاهایی است که در جست‌وجوی مسیر پول باید سراغ آن رفت. یک فاصله زمانی در این پرونده اهمیت دارد. صورت مالی تازه وضعیت ملل در پایان اسفند ۱۴۰۳ را نشان می‌دهد؛ اما هشت ماه بعد اتفاق مهم‌تری افتاد. در آبان ۱۴۰۴، هیأت عالی بانک مرکزی اختیارات مجمع عمومی، هیأت‌مدیره و هیأت عامل ملل را سلب کرد و مؤسسه زیر نظر هیأت سرپرستی قرار گرفت. بانک مرکزی علت این تصمیم را به نتیجه نرسیدن اقدامات نظارتی و برنامه اصلاح و بازسازی مؤسسه و محقق نشدن شاخص‌های مورد انتظار اعلام کرد. این اتفاق به ما نمی‌گوید زیان ملل در آبان ۱۴۰۴ دقیقاً چقدر بوده و بدون صورت مالی جدید نمی‌توان عددی به ۴۷.۹ همت اضافه کرد. اما یک نشانه مهم است: مشکلاتی که در ترازنامه اسفند ۱۴۰۳ دیده می‌شود، در ماه‌های بعد چنان ادامه داشت که هشت ماه بعد کار به سلب اختیار مدیران و تعیین هیأت سرپرستی رسید. اینجاست که یک عدد در پرونده ملل گم می‌شود: بانک مرکزی در آبان ۱۴۰۴ دقیقاً چه ترازنامه‌ای را تحویل گرفت؟ آخرین عددی که اکنون کدال پیش روی ما گذاشته، مربوط به اسفند ۱۴۰۳ است؛ دو همت سرمایه، ۳۰.۲ همت زیان در یک سال و ۴۷.۹ همت زیان انباشته. اما برای خواندن کامل کارنامه «شیخ بانکدار» هنوز باید چند ردیف دیگر را دنبال کرد: چه میزان از منابع ملل در قالب تسهیلات بیرون رفت، چه مقدار بازگشت، چه میزان به ملک و سهام تبدیل شد و دارایی‌هایی که در مقابل این بدهی‌ها باقی مانده‌اند واقعاً چقدر می‌ارزند. پاسخ این سؤال‌هاست که در نهایت روشن می‌کند پول ملل کجا رفت.