تنش در سه نقطه حساس خاورمیانه؛ هرمز ، باب‌المندب و جنوب لبنان؛حمله سپاه به شناور بدون سرنشین آمریکا

تنش ها در هرمز، جنوب لبنان و یمن شدت گرفته این خبر بامداد تا صبح جمعه را پوشش داده است. از نیمه‌شب تا صبح، تحولات جنگ بیش از هر چیز حول سه نقطه حساس خاورمیانه چرخید؛ هرمز با کاهش تردد کشتی‌ها و گزارش حملات تازه، باب‌المندب با پیشروی حوثی‌ها و افزایش نگرانی از گسترش جنگ در یمن و جنوب لبنان با موج تازه حملات اسرائیل. بازار نفت نیز به این مجموعه تحولات واکنش نشان داد و برنت از ۱۰۸ دلار در هر بشکه عبور کرد. الجزیره نوشت ارتش اسرائیل اعلام کرد شبکه‌ای از تونل‌های حزب‌الله را در ارتفاعات راهبردی علی‌الطاهر در جنوب لبنان منهدم کرده است. گزارش‌هایی که به منابع اسرائیلی استناد کرده‌اند نیز از پیدا شدن اجساد ده‌ها تن از نیروهای حزب‌الله در داخل این تونل‌ها خبر داده‌اند. این ادعاها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد امنیت و ثبات منطقه به احترام به «استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی» یمن و پایان آنچه «محاصره غیرقانونی و غیرانسانی» این کشور خواند، وابسته است. وزارت خارجه همچنین تأکید کرد مسائل یمن از طریق «تداوم محاصره و تشدید نظامی» قابل حل نیست و مردم این کشور حق دارند بدون فشار، ارعاب و محاصره زندگی کنند. تهران همچنین خواستار ازسرگیری فوری گفت‌وگوها بر اساس نقشه راه مورد توافق شد و برای حمایت از تلاش‌ها در این مسیر اعلام آمادگی کرد. هانس گروندبرگ، نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن، در نشست شورای امنیت هشدار داد این کشور با بزرگ‌ترین خطر وقوع یک جنگ گسترده از زمان آتش‌بس سال ۲۰۲۲ روبه‌رو است. بر اساس تازه‌ترین آمار سازمان ملل، از سوم سپتامبر تاکنون دست‌کم ۱۱ هزار و ۴۰۰ خانوار یمنی آواره شده‌اند. گروندبرگ گفت در شرایط کنونی خواستار تصویب قطعنامه دیگری نیست و در عوض از اعضای شورای امنیت می‌خواهد در قبال یمن متحد شوند. او هشدار داد نباید اجازه داده شود بحران این کشور از دستور کار شورای امنیت کنار برود. یک مقام دولت آمریکا به الجزیره گفت واشنگتن در گفت‌وگوی مستمر با عربستان سعودی و دولت یمن قرار دارد، اما نقش خود را در «توانمند کردن» این کشورها برای مقابله با وضعیت موجود و بازگرداندن ثبات به منطقه می‌بیند. بر اساس ارزیابی مایک هانا، خبرنگار الجزیره در واشنگتن، آمریکا آماده ارائه مشاوره و ادامه گفت‌وگو است، اما نشانه‌ای وجود ندارد که بخواهد منابع خود را مستقیماً وارد این جبهه کند. تمرکز واشنگتن همچنان بر جنگ با ایران و استقرار نیروهای مرتبط با آن است. باز شدن جبهه دیگری در سواحل یمن، آن هم در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، می‌تواند مشکل تازه‌ای برای دولت ترامپ ایجاد کند. جنگ ایران در کنوانسیون میان‌دوره‌ای جمهوری‌خواهان در دالاس به یکی از موضوعات کارزار انتخاباتی این حزب تبدیل شد. دونالد ترامپ در سخنرانی خود بار دیگر از عملکرد دولتش در جنگ دفاع کرد و وعده داد با «پیروزی» آمریکا، قیمت نفت کاهش خواهد یافت. رویترز می‌نویسد نارضایتی از جنگ ایران در کنار گرانی و هزینه بالای زندگی، اکنون بر ترامپ و جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات سوم نوامبر فشار وارد می‌کند. با این حال، سخنرانان کنوانسیون تلاش کردند تمرکز رأی‌دهندگان را به خطر بازگشت دموکرات‌ها به قدرت در کنگره معطوف کنند و آن را تهدید بزرگ‌تری برای آمریکا جلوه دهند. اد مارکی، سناتور دموکرات آمریکا، از راهبرد دونالد ترامپ در قبال جنگ ایران انتقاد کرد و ادعای او درباره پایان جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را رد کرد. مارکی گفت این «جنگ انتخابی» ممکن است تا زمانی که ترامپ از قدرت کنار برود ادامه پیدا کند، مگر آنکه کنگره تأمین مالی آن را متوقف کند. او افزود آمریکا نمی‌تواند «دو سال دیگر» برای پایان دادن به این جنگ منتظر بماند. خبرگزاری وفا از ادامه بازداشت‌ها، یورش‌ها و تخریب‌ها توسط نیروها و شهرک‌نشینان اسرائیلی در مناطق مختلف کرانه باختری اشغالی خبر داد. دست‌کم هفت فلسطینی در بیت‌لحم، از جمله دو روزنامه‌نگار، بازداشت شدند. در نابلس نیز ۱۰ فلسطینی، از جمله ۹ نفر از اهالی روستای برقه، بازداشت شدند و دست‌کم پنج نفر دیگر در الخلیل بازداشت شدند. در طولکرم نیز نیروهای اسرائیلی هنگام یورش به خانه‌ها از گلوله جنگی استفاده کردند و چند فلسطینی را بازداشت کردند. نیروهای اسرائیلی همچنین با ماشین‌آلات سنگین یک خانه را در روستای بتیر در غرب بیت‌لحم تخریب کردند. حملات شهرک‌نشینان اسرائیلی در طوباس، طولکرم و دیگر مناطق کرانه باختری نیز گزارش شده است. جنگنده‌های اسرائیلی مناطقی در المنصوری و اطراف آن در جنوب شهر صور را هدف قرار دادند. خبرگزاری ملی لبنان همچنین از حمله هوایی به اطراف قنطره در جنوب شرق این کشور و نبطیه الفوقا خبر داد. انفجارهای قدرتمندی نیز در شرق خیام و ارتفاعات علی‌الطاهر در نزدیکی نبطیه الفوقا گزارش شد. خبرگزاری ملی لبنان انفجار علی‌الطاهر را یکی از بزرگ‌ترین انفجارهای ثبت‌شده از زمان اشغال جنوب لبنان در ماه مارس توصیف کرد. اسرائیل اعلام کرده در این منطقه تونل‌های مورد استفاده حزب‌الله را منهدم کرده است. هنری انشر، سفیر پیشین آمریکا در الجزایر و معاون پیشین دستیار وزیر خارجه این کشور، به الجزیره گفت حوثی‌ها ممکن است کنترل تنگه راهبردی باب‌المندب را به دست بگیرند و آمریکا ظرفیت کافی برای جلوگیری از آن را نداشته باشد. به گفته او، حوثی‌ها دست‌کم در پی تهدید این مسیر مهم تجاری، هم برای اهداف خود و هم در چارچوب اتحادشان با تهران هستند. انشر گفت ممکن است ایران و حوثی‌ها پیش از انجام حرکت تازه خود در حال تقویت توانایی‌هایشان بوده باشند. روند صعودی قیمت نفت در معاملات بعدی ادامه یافت. برنت با یک دلار و پنج سنت، معادل یک درصد افزایش، به ۱۰۸ دلار و ۶۸ سنت برای هر بشکه رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۹۵ سنت افزایش یافت و در سطح ۱۰۳ دلار و ۴۵ سنت معامله شد. هر دو شاخص در مسیر آن قرار گرفته‌اند که برای نخستین بار از اواسط ماه مه، هفته را در سطحی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه به پایان برسانند. افزایش حملات در مسیرهای مهم کشتیرانی خاورمیانه، نگرانی بازار از طولانی شدن اختلال در عرضه را افزایش داده است. تصاویر ماهواره‌ای برنامه اروپایی کوپرنیک رگه‌هایی قهوه‌ای‌رنگ را در سطح آب در حدود ۲۰ کیلومتری سواحل ایران و در شرق تنگه هرمز نشان داده‌اند. تصویر دیگری که یک روز بعد از همان منطقه گرفته شده نیز رگه‌های پیچ‌درپیچی با طول مشابه را نشان می‌دهد. خبرگزاری فرانسه پس از بررسی تصاویر با کمک کارشناسان اعلام کرد این رگه‌ها لکه‌های نفتی در نزدیکی تنگه هرمز هستند. این تصاویر پس از حملات آمریکا به نفتکش‌هایی ثبت شده‌اند که گمان می‌رود با سپاه پاسداران ارتباط داشته باشند. داده‌های اولیه ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد شمار شناورهای عبوری از تنگه هرمز در روز پنج‌شنبه به هفت فروند کاهش یافته است؛ این رقم یک روز قبل ۱۱ فروند و میانگین ۱۰ روزه ۱۵ فروند بود. بر اساس گزارش رویترز، پنج شناور وارد این آبراه شدند و دو شناور از آن خارج شدند. این داده‌ها مقدماتی هستند، زیرا برخی شناورها هنگام عبور از تنگه فرستنده‌های خود را خاموش کرده‌اند و در نتیجه در آمار محاسبه نشده‌اند. سپاه پاسداران اعلام کرد نیروی دریایی این نهاد یک شناور بدون سرنشین آمریکایی از نوع «سیل‌درون» را در تنگه هدف قرار داده و «ماموریت تهاجمی» آن را ناکام گذاشته است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از دریافت گزارشی درباره اصابت پرتابه به دو شناور در نزدیکی سواحل عمان خبر داده است. از مجموع تحولات بامداد، یک تصویر برجسته‌تر شده است: جنگ دیگر تنها در یک گلوگاه دریایی متمرکز نیست. در شرق، تردد در هرمز کاهش یافته و حملات دریایی ادامه دارد؛ در غرب، پیشروی حوثی‌ها نگرانی درباره باب‌المندب را افزایش داده و همزمان جبهه جنوب لبنان نیز بار دیگر شاهد حملات سنگین بوده است. عبور نفت برنت از ۱۰۸ دلار نخستین بازتاب اقتصادی این گسترش همزمان تنش‌هاست.