ازدواج در چین پیچیده‌تر شد؛ یک معیار عجیب در انتخاب همسر!

در بازار ازدواج چین، خانه و ماشین کافی نیست؛ خیلی از تک‌فرزندها می‌خواهند همسرشان هم تک‌فرزند باشد؛ انتخابی که دردسرهای خودش را دارد! چرا؟ کالیندا دوان، زن ۲۸ ساله‌ای از استان شانشی، برخلاف بعضی از دوستانش، مخالف ازدواج نیست. او که بدون خواهر و برادر بزرگ شده، همراهی در زندگی مشترک را اتفاقی دوست‌داشتنی می‌داند. اما برای همسر آینده‌اش یک شرط محکم دارد: او هم باید تک‌فرزند باشد. هیچ‌کس نمی‌تواند نظرش را تغییر دهد؛ حتی «اگر پسر دبیر حزب شورای دولتی باشد». این روایت اکونومیست است. این مجله در ادامه می‌گوید: در بازار رقابتی و سخت ازدواج در چین، خودرو، خانه و پس‌انداز معمولاً از موضوعات اولین قرار هستند. اما معیار عجیب‌تر، تعداد خواهر و برادرهاست. در شانگهای، آقای یوئه ــ که نمی‌خواهد نام کاملش منتشر شود ــ برگزارکننده یک گروه همسریابی با هزاران عضو در وی‌چت است. او می‌گوید بسیاری از افراد، کسی را که برادر یا خواهر داشته باشد، مؤدبانه رد می‌کنند. آنها تنها نیستند. مقاله‌ای پژوهشی از فانگ‌چی وِن، پژوهشگر دانشگاه ایالتی اوهایو، نشان می‌دهد تک‌فرزندها بیش از دیگران با تک‌فرزندها ازدواج می‌کنند. احتمال چنین ازدواجی برای آنها ۱۸.۴ واحد درصد بیشتر از افرادی است که خواهر یا برادر دارند؛ حتی وقتی عواملی مانند تحصیلات و پیشینه خانوادگی هم در نظر گرفته شود. برخلاف تصور رایج، تک‌فرزندها حتی در میان جوانان چینی امروز اکثریت نیستند؛ بنابراین واقعاً امکان انتخاب دارند. چین از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۱۵ سیاست تک‌فرزندی داشت، اما این سیاست هیچ‌گاه به‌طور یکسان اجرا نشد، به‌ویژه در مناطق روستایی. از سال ۱۹۸۴ نیز سیاستی موسوم به «۱.۵ فرزندی» به برخی زوج‌های روستایی اجازه می‌داد اگر فرزند اولشان دختر بود، فرزند دوم داشته باشند. بر اساس یک پیمایش ملی در سال ۲۰۱۹، تک‌فرزندها کمی بیش از ۴۰ درصد دانشجویان در سن دانشگاه را تشکیل می‌دادند. به نظر می‌رسد همین فاصله گرفتن از الگوی تک‌فرزندی، میان خانواده‌های با اندازه‌های متفاوت شکاف ارزشی ایجاد کرده است. تک‌فرزندها عادت کرده‌اند همه‌چیز را برای خودشان داشته باشند، نه اینکه در خانه با «امپراتورهای کوچک» دیگر بر سر آنچه دارند شریک شوند و دعوا کنند. به گفته آقای یوئه، برای همین آنها تصور می‌کنند روابط همسرشان با خواهر و برادرهایش می‌تواند دردسرساز باشد. آنها علاقه‌ای ندارند انرژی خود را صرف مدیریت چنین روابطی کنند. دوان می‌گوید: «هیچ ایرادی در این موضوع نیست، اما نمی‌توانم بپذیرم که همسرم بتواند خواهرش را این‌قدر دوست داشته باشد. واقعاً نمی‌توانم.» مسائل مالی هم اهمیت دارند. پدر دوان از برادرانش حمایت مالی می‌کرد و به نظر او، در این میان از مادرش غافل می‌شد. تک‌فرزندها تمام دارایی والدینشان را به ارث می‌برند. اما در خانواده‌هایی که چند فرزند وجود دارد، سهم‌خواهی از دارایی خانوادگی همیشه یکسان نیست. مردی که برادر دارد، ممکن است در بدترین موقعیت قرار بگیرد. وقتی خانواده برای ازدواج پسرشان «شیربها» پرداخت می‌کنند، پول کمتری برای پسران دیگر باقی می‌ماند. ماجرای خواهرها متفاوت است. اگر مردی چند خواهر بزرگ‌تر داشته باشد، ممکن است این تصور ایجاد شود که والدینش برای داشتن یک پسر تلاش زیادی کرده‌اند. این می‌تواند نشانه‌ای هشداردهنده باشد؛ چون احتمال دارد نگرش‌های مردسالارانه در آن خانواده ریشه داشته باشد و همین موضوع برخی زنان را از ازدواج با او منصرف کند. البته تک‌فرزندها هم زندگی آسانی ندارند. ارثی که قرار است به‌طور کامل به آنها برسد، اغلب پیش از آن با مسئولیتی سنگین همراه است: مراقبت از دو والد سالخورده و ناتوان. از طرف دیگر، نمی‌توان همیشه روی خواهر و برادرها حساب کرد که سهم عادلانه‌ای از این مسئولیت را بر عهده بگیرند. تقسیم نابرابر مسئولیت مراقبت می‌تواند به اختلاف و مشاجره منجر شود. دوان می‌گوید دست‌کم برای تک‌فرزندها، تکلیف این مسئولیت کاملاً روشن است. این نگرش‌ها شاید بی‌رحمانه یا منفعت‌طلبانه به نظر برسند. اما وقتی پیدا کردن شغل خوب دشوار است، وضعیت مالی طرف مقابل در یک قرار آشنایی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. اضطراب اقتصادی هم قرار نیست به بهبود نرخ ازدواج در چین کمک کند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، حدود ۳.۳ میلیون زوج ازدواج کردند؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷.۵ درصد کاهش یافته و پایین‌ترین میزان ثبت‌شده تاکنون است. برای دولتی که نگران کوچک‌شدن جمعیت چین است، ترس از داشتن خواهر و برادر هم حالا به یکی دیگر از دردسرها تبدیل شده است.