گوشت کمتر، قیمت بیشتر؛ روزهای سخت دامداری در اسفند ۱۴۰۴

به گزارش زومان، وقتی بحران‌ها در یک اقتصاد ملتهب تجمیع می‌شوند، ترکش‌های آن صرفا به بازارهای مالی نمی‌خورد، گاهی در سفره روزمره مردم هم هویدا می‌شود. تازه‌ترین آمارهای رسمی تصویر روشنی از این واقعیت ارائه می‌دهند؛ توزیع گوشت قرمز در کشور به پایین‌ترین سطح خود در هفت سال اخیر رسیده است. در اسفند ماه سال گذشته، حجم عرضه این کالا به ۳۵ هزار تن رسید که از سال ۱۳۹۸ تاکنون در میان اسفندهای گذشته رقمی نگران‌کننده محسوب می‌شود. علیرضا رفیعی‌پور، رئیس سازمان دامپزشکی کشور، اخیراً از کاهش معنادار واردات گوشت خارجی گفته است: «واردات گوشت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل خود، با کاهش ۴۰ درصد روبرو بوده است.» با این وجود، رفیعی‌پور در حاشیه بازدید از یک کارخانه تولید محصولات پروتئینی، زاویه دیگری از ماجرا را روشن کرد و گفت که با توجه به جمعیت دام‌های سبک و سنگین، بیش از ۹۵ درصد نیاز کشور در داخل تامین می‌شود. اینجاست که یک سوال خودنمایی می‌کند؛ وقتی وابستگی به واردات تا این حد اندک است و محاصره دریایی کنونی هم نتوانسته جریان ورود کالا را مسدود کند، دلیل این افت شدید عرضه چیست؟ نیاز به واردات مستقیم کم است، اما این صنعت برای تولید به واردات وابسته است. برای همین باید به هزینه‌های پنهانی نگاه کرد که دامداران هر روز می‌پردازند. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که تورم نقطه به نقطه — یعنی مقایسه درصد رشد قیمت‌ها نسبت به زمان مشابه در سال قبل — برای گاو زنده کشتاری به عدد قابل توجه ۱۳۴.۷ درصد رسیده است. این رقم، بالاترین رکورد در میان زمستان های کشور از سال ۱۴۰۱ تاکنون بوده‌است. این رشد بیش از دو برابری در هزینه‌های تولید، به عقیده برخی اثر حذف ارز ترجیحی است. چرا که تولیدکنندگان خوراک دام را با ارز یارانه‌ای‌ تامین می‌کردند. ارز ترجیحی، یعنی دلارهای ارزان دولتی که برای واردات کالاهای ضروری پرداخت می‌شد. با قطع این یارانه ارزی، هزینه نگهداری دام در کشور بالا رفته و در نتیجه دامداری دیگر مثل قبل صرف ندارد؛ مگر اینکه قیمت‌ها به اندازه‌ای بالا رود که کفاف دهد. گزارش‌های متعددی هم نشان می‌داد که حجم ارز ترجیحی که صرف خوراک دام می‌شد، بعضا به هدف نمی‌خورد و چندان هم به عنوان دست‌انداز در برابر قیمت عمل نمی‌کرد؛ بیشتر رانتی شده بود که بین عده‌ای توزیع می‌شد. در کنار این مسئله، شرایط ویژه جنگی و مختل شدن حمل و نقل در برخی نقاط کشور هم احتمالا در افت عرضه گوشت در اسفند ماه موثر بوده است. مسئله‌ای که در صورت ادامه محاصره، دولت باید به فکر راه‌های جایگزین برای آن باشد. خروجی نهایی این دومینوی اقتصادی، مستقیماً به جیب مصرف‌کنندگان رسیده است. در اسفند پارسال، میانگین قیمت هر کیلو گوشت گوسفند، گاو یا گوساله به روایت مرکز آمار به رقم قابل توجه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان صعود کرده است. این رشد ۱۳۰ درصدی، بالاترین تورم شب عید گوشت قرمز در ۸ سال گذشته را رقم زد. طبیعتاً زمانی که قیمت‌ها با شتاب حرکت می‌کنند، قدرت خرید مردم هم به همان نسبت افت می‌کند و الگوی مصرف تغییر می‌یابد. آمارهای بانک مرکزی تایید می‌کنند که در سال ۱۴۰۳، سهم مصرف گوشت برای هر خانوار ایرانی به ۲ کیلو و ۶۶۰ گرم در ماه تنزل یافته بود که کمترین میزان ۵ ساله به حساب می‌آید. تجربه شما چه بوده است؟ در نظرسنجی زیر شرکت کنید