طرح دوم بانک مرکزی برای بازار ارز: سود دلاری می‌دهیم

بانک مرکزی با راه‌اندازی صندوق ارزی از هفته آینده، در نظر دارد امکان سرمایه‌گذاری دلاری بدون تبدیل به ریال و بازپرداخت ارزی را فراهم می‌کند. عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی از راه‌اندازی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی خبر داده؛ ابزاری که قرار است ارزهای راکد مردم و شرکت‌ها را از خارج بازار و حساب‌های شخصی، به سمت سرمایه‌گذاری و تأمین مالی پروژه‌های اقتصادی هدایت کند. اما این صندوق دقیقاً چگونه کار می‌کند و چه تفاوتی با اوراق سلف ارزی دارد؟ بنابر اعلام رئیس کل بانک مرکزی، دارندگان ارز می‌توانند بدون تبدیل دلار یا سایر ارزها به ریال، منابع خود را وارد صندوق کنند و در مقابل، واحد سرمایه‌گذاری ارزی بگیرند. صدور و ابطال این واحدها نیز به‌صورت ارزی انجام می‌شود؛ یعنی سرمایه‌گذار هنگام خروج، ارزش واحدهای خود را به همان شکل ارزی دریافت می‌کند. بانک مرکزی می‌گوید در حال فراهم‌کردن سازوکار حمل، تحویل و نگهداری اسکناس ارز است تا ورود منابع نقدی به این صندوق‌ها آسان‌تر شود. به نظر می رسد بانک مرکزی با راه‌اندازی این ابزار سعی دارد ضمن جذب دارایی‌های خارج از چرخه رسمی و تأمین مالی پروژه‌های صادراتی، فشار تقاضا در بازار نقدی را که طی هفته های اخیر افزایش یافته کنترل کند. نمونه این رویکرد را می توان در عرضه اوراق سلف موازی سکه که از امروز آغاز می شود جست و جو کرد. قرار گرفتن صندوق سرمایه‌گذاری ارزی و اوراق سلف سکه در کنار یکدیگر، نشان می‌دهد سیاست‌گذار در واکنش به نوسان‌های اخیر به‌دنبال توسعه ابزارهایی است که بتوانند نقدینگی و دارایی مردم را از بازارهای پرنوسان به مسیرهای رسمی‌تر منتقل کنند. اما موفقیت این سیاست‌ها فقط به طراحی ابزارها وابسته نیست. پرسش مهم این است که مردم و سرمایه‌گذاران تا چه اندازه به این بازارها اعتماد می‌کنند و حاضرند ارز، طلا یا نقدینگی خود را وارد آن‌ها کنند. اگر سرمایه‌گذاران از امکان خروج، نحوه پرداخت سود و حفظ ارزش دارایی خود مطمئن باشند، این ابزارها می‌توانند بخشی از تقاضای هیجانی بازار را جذب کنند. در غیر این صورت، حتی عرضه صندوق ارزی و اوراق سلف سکه نیز لزوماً رفتار مردم را تغییر نمی‌دهد و بازار همچنان مسیرهای سنتی خرید ارز و طلا را ترجیح خواهد داد.