کاتس عامل جهش تازه قیمت نفت شد

از بامداد پنجشنبه ۱۲ شهریور، جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای تازه شد؛ از خیبرشکن و حملات متقابل تا هرمز، کویت و بازار نفت. بامداد پنجشنبه ۱۲ شهریور در حالی به صبح رسید که دور تازه درگیری ایران و آمریکا دیگر فقط با شمار حملات سنجیده نمی‌شود. در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان، رفت‌وآمد کشتی‌ها به‌شدت کاهش یافته و تازه‌ترین داده‌ها از عبور تنها شش کشتی کالایی در روز چهارشنبه حکایت دارد؛ کمتر از نصف میانگین روزهای اخیر. هم‌زمان، فشار برای بازگشایی مسیر کشتیرانی بالا گرفته و استرالیا محدودیت عبور از هرمز را «غیرقابل قبول» خوانده است. در خشکی و آسمان هم جنگ آرام نگرفته است. دونالد ترامپ از آمادگی آمریکا برای حملات بیشتر گفته، ایران حملات موشکی علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه انجام داده و کویت اعلام کرده پدافند هوایی این کشور با حملات موشکی و پهپادی منتسب به ایران مقابله کرده است. در جنوب لبنان نیز تحرکات نظامی اسرائیل ادامه دارد. از بامداد تا صبح پنجشنبه، هرمز بیش از پیش به نقطه اتصال جنگ نظامی با فشار بر تجارت، انرژی و کشورهای منطقه تبدیل شده است. درگیری زمینی میان حوثی‌ها و نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان در استان تعز شدت گرفته است؛ تازه‌ترین نشانه از فعال‌شدن دوباره جبهه‌های داخلی یمن پس از چند سال آرامش نسبی. گزارش‌ها حاکی است دو طرف در جبهه «الکدحه» در جنوب‌غرب شهر تعز وارد نبرد سنگین شده‌اند. هم‌زمان نیروهای مقابل حوثی‌ها می‌گویند این گروه با موشک‌های بالستیک مناطقی در تعز و حدیده را هدف قرار داده است. هنوز گزارشی مستقل از تلفات یا خسارات این حملات منتشر نشده است. اهمیت این درگیری فقط به شهر تعز محدود نمی‌شود. این استان در جنوب‌غرب یمن تا ساحل دریای سرخ امتداد دارد و بندر مخا، در نزدیکی تنگه باب‌المندب، در همین استان قرار گرفته است. حوثی‌ها از اوایل اوت حملات موشکی و پهپادی خود به مخا را افزایش داده‌اند؛ بندری که در کنترل نیروهای مخالف آنهاست و موقعیت آن در نزدیکی یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان، به درگیری‌های این منطقه اهمیتی فراتر از جنگ داخلی یمن می‌دهد. جبهه‌های داخلی یمن از زمان آتش‌بس سال ۲۰۲۲ برای چند سال در وضعیت نسبتاً آرام‌تری قرار داشتند، بدون آنکه جنگ رسماً پایان یافته باشد. اما طی هفته‌های اخیر درگیری‌ها از تعز و مخا تا مأرب، الجوف و دیگر مناطق افزایش یافته و دو طرف بار دیگر از توپخانه، پهپاد و موشک استفاده کرده‌اند. تحولات تعز در شرایطی رخ می‌دهد که رقابت بر سر ساحل غربی یمن نیز شدت گرفته است. کنترل مناطق نزدیک مخا و باب‌المندب می‌تواند بر دسترسی به ساحل دریای سرخ و یکی از گلوگاه‌های اصلی تجارت دریایی جهان اثر بگذارد. تازه‌ترین داده‌های شرکت ردیابی کشتی کپلر که رویترز به آن استناد کرده، نشان می‌دهد روز چهارشنبه فقط شش کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ رقمی که یک روز قبل ۱۱ کشتی بود. دو کشتی بسیار بزرگ حمل گاز، دو نفتکش دوربرد و دو کشتی باری دیگر در میان شناورهای عبوری بوده‌اند. متوسط عبور روزانه طی ۱۰ روز گذشته حدود ۱۳ کشتی بوده و به این ترتیب رفت‌وآمد ثبت‌شده چهارشنبه به کمتر از نصف این میانگین رسیده است. البته این آمار ممکن است بعداً تغییر کند؛ برخی کشتی‌ها هنگام عبور از منطقه فرستنده‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش می‌کنند و ممکن است با تأخیر وارد داده‌های ردیابی شوند. هم‌زمان با ادامه جنگ ایران و آمریکا، تنش در جبهه لبنان نیز فروکش نکرده است. خبرگزاری رسمی لبنان گزارش داد نیروهای اسرائیلی صبح پنجشنبه در شهرهای حداثا و براشیت در جنوب لبنان اقدام به انفجارهایی کرده‌اند. براساس همین گزارش، پهپادهای اسرائیلی نیز از بامداد بر فراز منطقه صور مشاهده شده‌اند. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جنوب لبنان همچنان یکی از جبهه‌های درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله است. الجزیره در گزارشی درباره حملات روزهای اخیر نوشته است ایران از موشک بالستیک میان‌برد «خیبرشکن» برای حمله به اهداف و زیرساخت‌های نظامی آمریکا در منطقه استفاده کرده است. به نوشته این رسانه، تهران با استفاده از این موشک در پی نشان‌دادن این است که پس از ماه‌ها حملات متناوب آمریکا و اسرائیل، همچنان توان موشکی قابل توجهی در اختیار دارد. موج تازه درگیری‌ها پس از حمله آمریکا به پرتابگرهای موشکی ایران در جزیره لارک، نزدیک بندرعباس و تنگه هرمز، آغاز شد. ایران پس از آن به دارایی‌های نظامی آمریکا در اردن حمله کرد و در ادامه اهداف آمریکایی دیگری در منطقه، از جمله در امارات، هدف قرار گرفتند. دونالد ترامپ بار دیگر گفته ایالات متحده در صورت لزوم آماده حملات بیشتر علیه ایران است. او در عین حال گفته دور تازه درگیری‌ها «خیلی طولانی» نخواهد شد، اما آمریکا آماده است «هر زمان» به ایران حمله کند. این اظهارات پس از حملات آمریکا به جنوب ایران مطرح شد. مقام‌های ایرانی شمار جان‌باختگان این حملات را ۱۸ نفر اعلام کرده‌اند. ایران نیز در پاسخ، حملات موشکی علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه انجام داده است. فشار دیپلماتیک بر ایران درباره وضعیت تنگه هرمز نیز ادامه دارد. ریچارد مارلز، معاون نخست‌وزیر و وزیر دفاع استرالیا، خواستار بازگشایی تنگه شد و اقدامات ایران برای محدودکردن کشتیرانی را «غیرقابل قبول» خواند. مارلز گفت هدف باید هم‌زمان کاهش تنش در خاورمیانه و بازگشت زنجیره تأمین جهانی سوخت به شرایط عادی باشد. او همچنین محدودکردن عبور کشتی‌ها را مغایر اصل آزادی دریانوردی و کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل دانست. در جنوب لبنان، ارتفاعات علی‌الطاهر به یکی از نقاط اصلی کشمکش میان اسرائیل و حزب‌الله تبدیل شده است. منابع امنیتی لبنان پیش‌تر به رویترز گفته بودند حزب‌الله در این منطقه مرکز فرماندهی زیرزمینی و انبارهای تسلیحاتی ایجاد کرده است. ارتفاع حدود ۶۰۰ متری این منطقه موقعیتی مناسب برای دیده‌بانی و شلیک موشک‌های کوتاه‌برد و پهپادها به شمال اسرائیل ایجاد می‌کند. اهمیت علی‌الطاهر فقط نظامی نیست؛ این منطقه در طرح‌های مورد حمایت آمریکا برای عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی، استقرار ارتش لبنان و برچیدن زیرساخت نظامی حزب‌الله نیز به یکی از نقاط اختلاف تبدیل شده است. راس هریسون از مؤسسه خاورمیانه می‌گوید با وجود تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین، تنگه هرمز دست‌کم در کوتاه‌مدت همچنان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ایران باقی مانده است. به ارزیابی او، هدف تهران اکنون بازسازی بازدارندگی و تحمیل هزینه‌ای است که احتمال دور تازه‌ای از جنگ در ماه‌های آینده را کاهش دهد. هریسون همچنین به وجود دیدگاه‌های متفاوت در ایران درباره مذاکره با آمریکا، ادامه تشدید درگیری یا حتی خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای اشاره کرده است. این ارزیابی دیدگاه یک تحلیلگر است و موضع رسمی تهران محسوب نمی‌شود. ارتش کویت اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور با حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» مقابله کرده‌اند و این حملات را به ایران نسبت داد. ارتش کویت گفت صدای انفجارهایی که شهروندان شنیده‌اند ناشی از عملیات رهگیری پدافند هوایی بوده و از مردم خواست دستورالعمل‌های امنیتی مقام‌ها را رعایت کنند. در گزارش الجزیره واکنشی از سوی ایران به این ادعای کویت ذکر نشده است. در یمن، مرکز رسانه‌ای ارتش دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده این کشور اعلام کرد حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطق غربی تعز و حدیده شلیک کرده و هم‌زمان از پهپادها استفاده کرده‌اند. این مرکز مدعی شد تعدادی از پهپادها رهگیری شده‌اند و حملات تأثیری بر عملیات نیروهای مستقر در ساحل غربی نداشته است. الجزیره در این خبر ارتباط مستقیمی میان این حملات و دور تازه جنگ ایران و آمریکا گزارش نکرده است؛ بنابراین این تحول را می‌توان بیشتر نشانه‌ای از فعال‌بودن یکی دیگر از کانون‌های درگیری منطقه دانست. با وجود تشدید درگیری، قیمت نفت در معاملات ابتدایی پنجشنبه اندکی کاهش یافت. نفت برنت با افت حدود نیم‌درصدی به ۹۵ دلار و ۲۰ سنت در هر بشکه رسید و نفت آمریکا نیز حوالی ۹۰ دلار و ۷۷ سنت معامله شد. این کاهش در حالی رخ داده که معامله‌گران همچنان در حال سنجش خطر اختلال در عرضه منطقه‌ای ناشی از دور تازه حملات میان ایران و آمریکا هستند؛ خطری که با کاهش تردد در تنگه هرمز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برنی سندرز، سناتور آمریکایی، به پیشنهاد ترامپ برای تغییر نام تنگه هرمز به «تنگه ترامپ» واکنش نشان داد و رئیس‌جمهور آمریکا را به دلیل ادامه جنگ با ایران مورد انتقاد قرار داد. سندرز افزایش قیمت سوخت در آمریکا را به جنگ نسبت داد و گفت شهروندان آمریکایی به جای تغییر نام تنگه، خواهان پایان جنگ هستند. ارقام مربوط به قیمت سوخت و ارتباط آن با جنگ در این خبر، ادعای سندرز است. حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، اعلام کرد در حملات اخیر آمریکا به ایران ۱۴۲ نفر زخمی شده‌اند که به گفته او ۶۱ نفر از آنها زن و ۴۴ نفر زیر ۱۸ سال بوده‌اند. کرمانپور همچنین شمار جان‌باختگان این حملات را ۱۸ نفر اعلام کرد. به گفته او، در میان جان‌باختگان دو زن و یک کودک نیز بوده‌اند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از گزارش‌ها درباره تلفات غیرنظامیان در حملات آمریکا به ایران و به‌ویژه اصابت یک حمله به محل برگزاری مراسم عروسی ابراز «نگرانی عمیق» کرده است. سخنگوی او گفت دبیرکل سازمان ملل همه حملات علیه غیرنظامیان را محکوم می‌کند و خواستار توقف فوری اقدامات نظامی شده است. گوترش هشدار داده ادامه تشدید درگیری می‌تواند برای غیرنظامیان و سراسر منطقه پیامدهای ویرانگری داشته باشد و تأکید کرده مسیرهای هوایی و دریایی نیز به‌شدت تحت تأثیر جنگ قرار گرفته‌اند. در نخستین ساعات بامداد، ترامپ مدعی شد آمریکا «کنترل» تنگه هرمز را در دست دارد و یک سامانه ایرانی مرتبط با مین‌گذاری را منهدم کرده است. الجزیره این سخنان را به‌عنوان ادعای رئیس‌جمهور آمریکا گزارش کرده است. هم‌زمان فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد محاصره علیه ایران ادامه دارد و ۸۶ کشتی تجاری تغییر مسیر داده شده‌اند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز هشدار داد کشورهایی که به تهران برای ایجاد سازوکارهای تازه درآمدزایی کمک کنند، با تحریم واشنگتن مواجه خواهند شد. در سوی دیگر، محسن رضایی گفته است آمریکا به‌زودی شاهد «راهبرد جدید» ایران در جنگ خواهد بود. رویترز نیز گزارش داده ارزش ریال به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده و هر دلار از ۲.۲ میلیون ریال عبور کرده است. قیمت نفت با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه، به بالاترین سطح شش هفته گذشته رسید. افزایش قیمت‌ها در پی حملات آمریکا به ایران و تهدیدهای جدید اسرائیل رخ داده است. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، هشدار داد که در صورت حمله تهران، زیرساخت‌های انرژی ایران هدف قرار می‌گیرند. به گفته اوله هانسن، تحلیلگر ساکسو بانک، این اظهارات عامل جهش جدید قیمت نفت بوده است. تا ساعت ۱۳:۵۵ به وقت تهران، نفت برنت با ۱.۸ درصد افزایش به ۹۷ دلار و ۳۹ سنت و نفت وست‌تگزاس با ۲.۱ درصد افزایش به ۹۲ دلار و ۹۲ سنت رسید. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که در صورت حمله ایران، زیرساخت‌های نظامی، غیرنظامی و انرژی این کشور هدف قرار خواهند گرفت. کاتس تأکید کرد که حمله احتمالی ایران، محدودیت‌های فعلی اسرائیل برای هدف قرار دادن تاسیسات داخل ایران را از میان برمی‌دارد. بازارهای مالی کشورهای عربی خلیج فارس روز پنج‌شنبه پیام متفاوتی از آنچه در میدان جنگ دیده می‌شود، به جهان فرستادند. با وجود شدیدترین تبادل آتش ایران و آمریکا از ماه ژوئیه، بورس‌های دبی، ابوظبی، عربستان و قطر همگی در محدوده مثبت معامله شدند. به گزارش رویترز، دبی با رشد حدود یک درصدی پیشتاز بازارهای منطقه بود. بورس‌های ابوظبی، عربستان و قطر نیز حدود ۰.۳ درصد افزایش یافتند. داده‌های تازه از رشد بخش خصوصی غیرنفتی امارات و عربستان بخشی از نگرانی سرمایه‌گذاران درباره جنگ را خنثی کرده است. اما شاید سیگنال مهم‌تر بیرون از تالارهای بورس دیده شود. در هفته‌های اخیر سه محموله گاز طبیعی مایع قطر و امارات پس از خروج از خلیج فارس، در آب‌های خارج از تنگه هرمز به کشتی‌های دیگری منتقل شده‌اند تا راهی هند و ژاپن شوند. انتقال کشتی‌به‌کشتی برای محموله‌های ال‌ان‌جی عملیاتی غیرمعمول است، اما اکنون به یکی از راه‌های سازگاری تجارت انرژی با ناامنی هرمز تبدیل شده است. این اتفاق در کنار افزایش استفاده از خطوط لوله، بنادر جایگزین و عملیات انتقال دریایی نشان می‌دهد تولیدکنندگان خلیج فارس دیگر تمام برنامه صادراتی خود را به بازگشت کامل هرمز گره نزده‌اند. البته فاصله تا شرایط عادی همچنان بسیار زیاد است. تردد کشتی‌ها در هرمز هنوز کسری از سطح پیش از جنگ است و مسیرهای جایگزین نیز ظرفیت و هزینه‌های خود را دارند. پس از حدود چهار سال آرامش نسبی در جبهه‌های جنگ یمن، درگیری میان حوثی‌ها و نیروهای وابسته به دولت مستقر در عدن بار دیگر در حال شدت گرفتن است؛ این بار بخشی از تحرکات در محور ساحل غربی و در نزدیکی باب‌المندب متمرکز شده است. نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی روز پنج‌شنبه اعلام کردند سه پهپاد حوثی‌ها را در منطقه جبل حبشی در استان تعز سرنگون کرده‌اند. همزمان در جبهه البرح در غرب تعز نیز درگیری‌های سنگینی میان دو طرف گزارش شده است. اما تحولات امروز به این درگیری محدود نیست. نیروهای مستقر در عدن می‌گویند حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطقی در ساحل غربی تعز و حدیده، از جمله اطراف مخا و الخوخه، شلیک کرده‌اند. موقعیت جغرافیایی این درگیری‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. مخا در نزدیکی باب‌المندب قرار دارد و طی هفته‌های اخیر چند بار هدف حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها قرار گرفته است. گزارش‌های پیشین نیز از انتقال نیرو و تجهیزات حوثی‌ها به جبهه‌های ساحل غربی و احتمال تلاش برای گسترش نفوذ به سمت مناطق نزدیک باب‌المندب حکایت داشت. هنوز مشخص نیست درگیری‌های تازه مقدمه یک عملیات زمینی گسترده است یا ادامه فشار نظامی محدود در خطوط تماس. با این حال، پس از تشدید بحران در تنگه هرمز، هر تغییر در موازنه نیروها در اطراف باب‌المندب اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ آبراهی که اکنون یکی از حساس‌ترین مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال انرژی منطقه محسوب می‌شود. نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی از سرنگونی سه پهپاد حوثی‌ها در منطقه جبل حبشی استان تعز خبر دادند. همزمان در جبهه البرح در غرب تعز نیز درگیری‌های سنگینی میان حوثی‌ها و نیروهای وابسته به دولت مستقر در عدن گزارش شده است. نیروهای مستقر در عدن اعلام کردند که حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطقی در ساحل غربی تعز و حدیده، از جمله اطراف مخا و الخوخه، شلیک کرده‌اند. وزارت امور خارجه قطر در بیانیه‌ای اعلام کرد که حملات مجدد ایران به کویت، نقض حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور و همچنین تخطی از قوانین بین‌المللی است. این وزارتخانه تأکید کرد که تداوم این حملات، تلاش‌ها برای مهار تنش‌ها را با پیچیدگی مواجه کرده و می‌تواند ثبات و امنیت منطقه را تضعیف کند. قطر ضمن اعلام مسئولیت حقوقی ایران در قبال این حملات و پیامدهای آن، اعلام کرد که در کنار کویت ایستاده و از اقدامات این کشور برای حفظ امنیت و حاکمیت خود حمایت می‌کند. وزارت خارجه قطر خواستار توقف اقدامات نظامی در منطقه، خودداری از تشدید تنش‌ها و بازگشت به گفتگوها بر پایه تفاهم‌های دیپلماتیک شد. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، در میانه جنگ با ایران از دونالد ترامپ خواست پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، را برکنار کند. تیلیس در شبکه اجتماعی ایکس، هگست را به ایجاد «خلا رهبری» در راس ارتش متهم کرد و نوشت: «هرگز شاهد چنین مدیریت ناکارآمدی در قبال مردان و زنان شجاعی که به کشور ما خدمت می‌کنند، نبوده‌ام.» این اظهارات پس از استعفای دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، مطرح شد. رسانه‌ها از اختلاف او با هگست خبر داده بودند. تیلیس با اشاره مستقیم به جنگ‌های ایران و اوکراین گفت شیوه‌های قدیمی جنگ دیگر پاسخگو نیست و ارتش آمریکا به مدیران و فرماندهانی نیاز دارد که این تغییر را درک کنند. او در پایان از ترامپ خواست «رهبر جدیدی برای پنتاگون» انتخاب کند که به جای کنار زدن نیروهای توانمند، آنها را حفظ و تقویت کند. دو مقام آمریکایی به CNN گفتند که در جریان تبادل حملات جدید میان ایران و آمریکا در روز سه‌شنبه، ارتش ایالات متحده ۴۰ شناور تجاری حامل ۱۸ میلیون بشکه نفت را در تنگه هرمز اسکورت کرد. این میزان از اسکورت کشتی‌ها، یک رکورد بالا در زمان جنگ محسوب می‌شود. قیمت نفت صبح پنج‌شنبه اندکی کاهش یافت؛ بازار پس از دور تازه حملات میان ایران و آمریکا، اکنون میان دو سیگنال متضاد قرار گرفته است: احتمال فروکش‌کردن درگیری از یک سو و ادامه اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز از سوی دیگر. در معاملات صبح پنج‌شنبه، نفت برنت در محدوده ۹۵ دلار در هر بشکه معامله شد و آخرین داده‌های در دسترس قیمت آن را حدود ۹۵ دلار و ۷ سنت نشان می‌دهد. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز در محدوده ۹۰ دلار و ۶۲ سنت قرار گرفت. این تغییر در مقایسه با ساعات ابتدایی صبح بسیار محدود است و نشان می‌دهد بازار فعلا پس از نوسان‌های شدید روز گذشته، در انتظار روشن‌ترشدن مسیر درگیری است. © 1404 کپی بخش یا کل هر کدام از مطالب زومان تنها با کسب مجوز مکتوب امکان پذیر است.