راز سلامتی پشت میز؛ اکونومیست: نه بنشینید، نه بایستید!

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهند ایستادن پشت میز، برخلاف تصور رایج، شاید فقط کمی بهتر از نشستن باشد. به گزارش زومان، نشستن طولانی‌مدت سال‌هاست که بدنام شده و پژوهش‌ها بارها هشدار داده‌اند که ماندن طولانی در وضعیت نشسته، با پیامدهای جدی برای سلامت همراه است. پژوهشی در سال ۲۰۱۲ نتیجه گرفت افرادی که کم‌تحرک‌ترند، بیش از دو برابر کم‌تحرک‌ترین افراد در معرض ابتلا به دیابت قرار دارند و همچنین با خطر بسیار بالاتری از مرگ زودرس روبه‌رو هستند. بررسی دیگری در سال ۲۰۱۵ هم نشان داد نشستن برای بازه‌های طولانی با «پیامدهای زیان‌بار سلامت، فارغ از میزان فعالیت بدنی» ارتباط دارد. سه سال بعد، تحلیلی از مقاله‌های خبری در مجله‌ی بریتانیایی پزشکی ورزشی صدها مطلب را پیدا کرد که در آن‌ها ادعاهایی از جنس تشبیه نشستن با سیگار کشیدن تکرار شده بود. بااین‌حال، آن ادعا اغراق‌آمیز از آب درآمد. به‌ گزارش اکونومیست، مجله‌ی آمریکایی بهداشت عمومی در سال ۲۰۱۸ برآورد کرد که خطر واقعی نشستن تنها یک‌دهمِ خطر سیگار کشیدن است، اما همین هم کم‌اهمیت نیست. به همین دلیل، میزهای ایستاده و در سال‌های اخیر «صندلی‌های فعال» محبوب شده‌اند؛ صندلی‌ها و چهارپایه‌هایی که برای وادار کردن بدن به تنظیم مداوم وضعیت، کج می‌شوند، می‌لرزند یا تاب می‌خورند. پرسش اصلی این است که آیا هرکدام از این گزینه‌ها واقعا سالم‌ترند یا نه. تحلیلی در سال ۲۰۱۸ نشان داد ایستادن پشت میز، در مقایسه با نشستن، فقط ۹ کالری بیشتر در هر ساعت می‌سوزاند. مرور پژوهشی دیگری در سال ۲۰۲۰، ۹ کارآزمایی با حضور ۸۷۷ نفر را کنار هم گذاشت؛ شرکت‌کنندگان به‌طور متوسط روزانه حدود ۱.۳ ساعت بیشتر ایستادند و حدود چهار ماه دنبال شدند. درصد چربی بدن و کنترل قند خون اندکی بهتر شد، اما فشار خون، انسولین، کلسترول و تری‌گلیسیرید تغییری نکرد. بااین‌حال، همان مطالعه به جریان خون و فعال شدن عضلات نگهدارنده‌ی وضعیت بدن نپرداخت؛ دو عاملی که شاید به برتری ایستادن نسبت به نشستن کمک کنند. در سوی دیگر، ایستادن خودش هم می‌تواند عوارضی داشته باشد. پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ در مجله‌ی بین‌المللی اپیدمیولوژی منتشر شد، ۸۳٬۰۱۳ بزرگسال بریتانیایی را به‌طور میانگین نزدیک به هفت سال دنبال کرد. افرادی که روزانه بیش از دو ساعت ایستاده بودند، با خطر بیشتری از واریس و زخم‌های وریدی مواجه شدند، احتمالا به‌دلیل تجمع خون در پاها. آنچه بسیار مهم‌تر به نظر می‌رسد، حرکت کردن است. مطالعه‌ای روی نزدیک به ۴۸۲ هزار بزرگسال تایوانی در سال ۲۰۲۴ نشان داد فقط ۱۵ تا ۳۰ دقیقه ورزش اضافی روزانه می‌تواند بیشتر خطر مرگ‌ومیر اضافی مرتبط با نشستن در محل کار را از بین ببرد. در چنین زمینه‌ای، کارمندانی که ساعت‌های طولانی پشت میز می‌مانند، طبیعی است که بخواهند بدانند آیا صندلی‌های فعال می‌توانند تفاوتی ایجاد کنند یا نه. برخی یافته‌ها امیدوارکننده‌اند. یکی از نمونه‌ها آزمایشی در دانشگاه جورجیای جنوبی بود. در این پژوهش، ۲۰ بزرگسال روی یک صندلی معمولی، یک توپ ورزشی و نشیمنی نصب‌شده روی بالای یک کیسه‌ی بادی، تکالیف خواندن و تایپ انجام دادند. میزان مصرف انرژی روی توپ ورزشی شبیه نشستن معمولی بود، اما روی کیسه‌ی بادی، ضربان قلب و کالری‌سوزی به‌ترتیب ۶ تا ۱۳ درصد و ۱۹ تا ۴۰ درصد افزایش یافت. پژوهشگران در مقاله‌ای در ارگونومیکس در سال ۲۰۱۹ این افزایش را به انقباض‌های عضلانی لازم برای حفظ تعادل نسبت دادند. آزمایشی طولانی‌تر هم به نتیجه‌ای دیگر رسید. در یک دوره‌ی شش‌ماهه، ۱۳۳ کارمند اداری در بانکوک روی یک پد فومی یا یک نشیمن بادیِ کمی ناپایدار که برای تشویق به تغییر مداوم وضعیت بدن طراحی شده بود، می‌نشستند. کسانی که از گزینه‌ی دوم استفاده کردند، به‌ترتیب ۸۱ درصد و ۸۴ درصد کمتر در معرض ابتلا به درد گردن و درد پایین کمر قرار گرفتند. پژوهشگران در مقاله‌ای در مجله‌ی اسکاندیناویایی کار، محیط و سلامت در سال ۲۰۲۴، آن پد را «ابزار ورزش سبک» توصیف کردند و بر این باور بودند که این وسیله، انقباض‌های خسته‌کننده‌ی عضلانی را کاهش می‌دهد و جریان خون به بافت‌های فشرده‌شده را بهبود می‌بخشد. با این همه، چند ملاحظه‌ی مهم هم وجود دارد. بسیاری از مطالعه‌های مربوط به نشستن پویا کوچک یا کوتاه‌مدت بوده‌اند. نتایج نیز با توجه به طراحی صندلی‌ها فرق کرده و بعضی شرکت‌کنندگان از ناراحتی در ناحیه‌ی باسن شکایت کرده‌اند. با این حال، به نظر می‌رسد یک درس روشن از این بحث بیرون می‌آید، تفاوت واقعی نه میان نشستن و ایستادن، بلکه میان بی‌حرکت ماندن و حرکت کردن است.