دو سوی یک سیاست: ممنوعیت صادرات سیب‌زمینی و دروازه‌ی باز واردات دانه‌های روغنی

صادرات سیب‌زمینی تا پایان سال ممنوع ماند و ثبت سفارش دانه‌های روغنی از هشتم شهریور بدون سقف سابقه واردات آغاز می‌شود. سیاست‌گذار بازار برای مهار نگرانی از کمبود کالاهای اساسی، به سراغ دو ابزار موازی رفته است؛ یکی بستن یک دریچه‌ی خروجی و دیگری باز کردن بی‌قید و شرط یک دریچه‌ی ورودی. این دو تصمیم، هرچند در دو حوزه‌ی متفاوت اتخاذ شده‌اند، در واقع دو روی یک سکه‌اند: تلاش برای تثبیت عرضه در بازار داخلی، چه از مسیر جلوگیری از خروج کالا و چه از مسیر تسهیل ورود آن. یک نمونه این است: تسنیم به نقل از معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده صادرات سیب‌زمینی تا پایان سال جاری همچنان ممنوع خواهد ماند. این تصمیم با استناد به افزایش مصرف سرانه‌ی سیب‌زمینی در کشور و ضرورت تأمین کافی این محصول برای بازار داخلی گرفته شده است. بر پایه‌ی این اطلاعیه، هدف از تداوم ممنوعیت صادرات، حفظ تعادل بازار، پیشگیری از کمبود عرضه و پاسخ‌گویی به نیاز مصرف‌کنندگان داخلی عنوان شده است. بنابراین تا پایان سال امکان صادرات سیب‌زمینی وجود نخواهد داشت و دستگاه‌های ذی‌ربط موظف شده‌اند اجرای این تصمیم را پیگیری و بر روند عرضه و توزیع این محصول در بازار نظارت کنند. هم‌زمان با این تصمیم، آخرین آمار قیمت عمده‌فروشی از میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران نشان می‌دهد نرخ سیب‌زمینی برای هفته‌ی جاری دست کم برای هر کیلوگرم ۶۹ هزار تومان اعلام شده؛ سیب‌زمینی ریز هم با نرخ ۳۵ هزار تومان در همین جدول قیمت درج شده است. این رقم نسبت به هفته‌ی پیش از آن که قیمت سیب‌زمینی ۷۲ هزار تومان اعلام شده بود، اندکی کاهش را نشان می‌دهد. در همان بازه‌ی زمانی، سیاست‌گذار در جبهه‌ی واردات نیز دست به اقدامی مکمل زده است. آنطور که تسنیم گزارش کرده ، ثبت سفارش واردات دانه‌های روغنی شامل سویا و کلزا از هشتم شهریورماه به‌صورت سیستمی و از طریق سامانه جامع تجارت امکان‌پذیر خواهد شد. این اقدام در راستای اجرای مصوبه‌ی ستاد تنظیم بازار درباره‌ی تسهیل فرآیند واردات کالاهای اساسی و ضروری صورت می‌گیرد. نکته‌ی کلیدی این تصمیم آن است که ثبت سفارش این اقلام بدون اعمال سقف سابقه‌ی واردات بازرگانان انجام خواهد شد؛ به بیان دیگر، محدودیت‌های معمول مبتنی بر سابقه‌ی وارداتی برای این دو قلم کالا برداشته شده است. مسئولان این تصمیم را در چارچوب تسهیل تأمین و واردات کالاهای اساسی و ضروری توضیح داده‌اند. پیش از این نیز ثبت سفارش واردات انواع روغن، از روز چهارشنبه ۴ شهریورماه آغاز شده بود؛ بنابراین تصمیم مربوط به سویا و کلزا را می‌توان امتداد همان روند تسهیل واردات نهاده‌های خوراکی و روغنی دانست. نگاهی به این دو تصمیم هم‌زمان، تصویری از یک راهبرد دوگانه در سیاست تنظیم بازار به دست می‌دهد: از یک سو، بستن مسیر صادرات سیب‌زمینی برای حفظ عرضه‌ی داخلی و کنترل قیمت این کالای اساسی، و از سوی دیگر، باز کردن بدون سقف مسیر واردات دانه‌های روغنی برای تأمین یکی دیگر از نیازهای پایه‌ای بازار خوراک کشور.