قیمت بنزین در آستانه تصمیم تازه؛ سه برنامه روی میز دولت

دولت هنوز تصمیمی برای تغییر قیمت بنزین نگرفته، اما سه برنامه جدی در روزهای پایانی بررسی قرار دارد. محمدرضا سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، اعلام کرد تاکنون هیچ تصمیمی در دولت برای تغییر نرخ بنزین گرفته نشده است، اما سه برنامه جدی درباره بنزین در دست بررسی قرار دارد و روند تصمیم‌گیری درباره آنها به روزهای پایانی رسیده است. به‌گزارش زومان، او گفت دولت برای بنزین برنامه دارد و روزهای آخر تصمیم‌گیری در مورد آن فرا رسیده است. سقاب اصفهانی افزود هرکدام از سه برنامه که نهایی شود، چند هفته پیش از اجرا برای مردم توضیح داده می‌شود تا هیچ تصمیم تازه‌ای درباره بنزین به‌صورت ناگهانی اعلام نشود. او با تأکید بر اینکه قرار نیست مردم با تصمیمی تازه درباره بنزین غافلگیر شوند، توضیح داد هر تغییری پیش از اجرا اطلاع‌رسانی خواهد شد. با این حال، سخنان او از یک سو به معنای رد تصمیم نهایی برای افزایش قیمت بنزین در مقطع فعلی است و از سوی دیگر نشان می‌دهد پرونده سیاست جدید بنزینی همچنان روی میز دولت قرار دارد. کسری روزانه ۱۴ میلیون لیتر بنزین همزمان، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی از کسری روزانه بنزین خبر داد و گفت کشور در حال حاضر روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر بنزین کم دارد. به گفته او، همین کسری یکی از مسائلی است که دولت در تدوین برنامه‌های جدید حوزه سوخت با آن روبه‌روست. سقاب اصفهانی جزئیات سه برنامه در دست بررسی دولت را اعلام نکرد و مشخص هم نساخت که آیا تغییر قیمت بنزین یکی از گزینه‌های این برنامه‌ها به شمار می‌رود یا دولت مسیرهای دیگری مانند اصلاح سهمیه‌بندی و مدیریت مصرف را دنبال می‌کند. در نتیجه، فعلا فقط روشن شده که تصمیم‌گیری درباره بنزین در مرحله نهایی بررسی قرار دارد و هنوز جمع‌بندی رسمی درباره نرخ جدید اعلام نشده است. بخش مهم‌تر سخنان سقاب اصفهانی شاید نه درباره قیمت، بلکه درباره حساب دخل‌وخرج بنزین ایران باشد. به گفته او، کشور روزانه ۱۳۵ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌کند، در حالی که تولید داخلی ۱۲۱ میلیون لیتر است. حدود ۱۴ میلیون لیتر باقی‌مانده از طریق واردات تأمین می‌شود. این فاصله قرار است بزرگ‌تر هم بشود. برآورد ارائه‌شده از سوی رئیس سازمان بهینه‌سازی نشان می‌دهد مصرف روزانه بنزین تا پایان سال به ۱۳۹ تا ۱۴۴ میلیون لیتر خواهد رسید، اما تولید روزانه همچنان حدود ۱۲۱ میلیون لیتر باقی می‌ماند. در چنین سناریویی کسری بنزین می‌تواند از ۱۴ میلیون لیتر فعلی به حدود ۱۸ تا ۲۳ میلیون لیتر در روز برسد. این اعداد از این جهت برای بحث قیمت بنزین اهمیت دارند که دولت همزمان هدف دیگری را مطرح کرده است: واردات بنزین باید به صفر برسد. سقاب اصفهانی می‌گوید منابعی که اکنون صرف واردات سوخت می‌شود، می‌تواند به اولویت‌هایی مانند دارو و کالاهای اساسی اختصاص پیدا کند. هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای را قطعی دانست، اما مجموعه اظهارات معاون رئیس‌جمهور یک نشانه قابل توجه دارد: دولت ابتدا مسئله را به شکل فاصله فزاینده میان مصرف و تولید تعریف کرده و همزمان از هدف توقف واردات سخن می‌گوید. اگر تولید روی ۱۲۱ میلیون لیتر بماند و واردات نیز قرار باشد به صفر برسد، دولت ناچار است بخشی از این فاصله را از سمت مصرف کاهش دهد. قیمت یکی از ابزارهای شناخته‌شده برای اثرگذاری بر تقاضای سوخت است، اما تنها ابزار نیست. تغییر سهمیه‌ها، اصلاح نحوه تخصیص یارانه، محدود کردن مصرف پرحجم یا سیاست‌های غیرقیمتی نیز می‌توانند بخشی از سه برنامه‌ای باشند که سقاب اصفهانی از آنها سخن گفته است. دولت تاکنون جزئیات این سه گزینه را منتشر نکرده است. با این حال، کنار هم قرار گرفتن چهار گزاره — «روزهای آخر تصمیم‌گیری»، «سه برنامه جدی»، «کسری رو به افزایش بنزین» و «هدف صفر کردن واردات» — باعث می‌شود احتمال تغییر در سیاست بنزینی دولت جدی‌تر از یک بحث پراکنده درباره قیمت باشد. اینکه این تغییر در نهایت به افزایش قیمت بنزین منتهی می‌شود یا شکل دیگری پیدا می‌کند، همان بخشی است که هنوز از سوی دولت اعلام نشده است. ماجرای بنزین کرمان و انتظار برای برخورد با فرد خاطی بخش دیگری از سخنان معاون رئیس‌جمهور به اتفاقات اخیر کرمان مربوط بود. او گفت تغییر قیمت بنزین در کرمان به دلیل «برخی بی‌تدبیری‌ها» متوقف شد و افزود حداقل انتظار این است که با فرد خاطی در این ماجرا برخورد شود. اظهارات تازه سقاب اصفهانی پس از حاشیه‌هایی مطرح می‌شود که اجرای یک طرح بنزینی در کرمان ایجاد کرد و در نهایت متوقف شد. اکنون پیام دولت این است که تصمیمی برای تغییر نرخ بنزین نهایی نشده و در صورت تصویب هر یک از برنامه‌های در دست بررسی، جزئیات آن چند هفته پیش از اجرا به مردم اعلام خواهد شد. شما درباره سرنوشت قیمت بنزین چه فکر می‌کنید؟